چک لیست ایمنی آتش‌سوزی و اطفا حریق و بازرسی ماهانه کپسول آتش حریق یکی از ابزارهای مهم برای شناسایی خطرات، کنترل منابع اشتعال و اطمینان از آماده‌به‌کار بودن تجهیزات اعلام و اطفای حریق در محیط‌های صنعتی، تولیدی، کارگاهی و انبارهاست. تمامی محیط ها نیاز به کارشناسی دارند که به طور منظم سیستم اطفا حریق را بررسی کند. استفاده منظم از این چک‌لیست به مدیران و مهندس ایمنی HSE کمک می‌کند تا نواقص ایمنی را پیش از تبدیل‌شدن به حادثه شناسایی و برای رفع آن‌ها اقدام کنند.
یک چک لیست ایمنی آتش تنها به بررسی کپسول‌های آتش‌نشانی محدود نمی‌شود؛ بلکه موضوعاتی مانند مواد قابل اشتعال، تجهیزات برقی، عملیات گرم، مسیرهای خروج اضطراری، سیستم اعلام حریق، تجهیزات اطفای حریق، آموزش کارکنان، پیمانکاران و مستندسازی را نیز دربرمی‌گیرد.
در این مطلب، یک نمونه کاربردی از چک لیست ایمنی اطفا حریق و بازرسی ایمنی حریق ارائه شده است که میتواند مبنایی برای تهیه فرم‌های بازرسی روزانه، ماهانه و دوره‌ای در محیط کار قرار گیرد. موارد این مطلب بر اساس محتوای ارائه‌شده در فایل شما بازنویسی و یکدست شده است. مطالعه چک لیست بازرسی کپسول ایمنی آتش سوزی و چک لیست نظارت اطفا حریق به تمامی مهندسین عمران علی الخصوص مهندس ناظر و مسئول ایمنی پیشنهاد میشود.
چک لیست ایمنی حریق چیست؟
چک لیست ایمنی حریق، مجموعه‌ای از موارد کنترلی است که برای بررسی شرایط پیشگیری، کشف، اعلام، مهار و مقابله با آتش‌سوزی استفاده میشود. این فرم میتواند توسط مسئول HSE، مدیر تولید، سرپرست کارگاه، مسئول ایمنی یا افراد دارای وظیفه بازرسی تکمیل شود.
هدف اصلی این چک لیست، پیدا کردن شرایط ناایمن پیش از وقوع حادثه است. برای مثال، وجود مواد قابل اشتعال در نزدیکی منبع حرارت، مسدود بودن مسیر خروج، خرابی یک خاموش‌کننده یا نقص در سیستم اعلام حریق، مواردی هستند که باید در بازرسی‌های دوره‌ای شناسایی شوند. بنابراین بهتر است در فرم بازرسی علاوه بر گزینه بله/خیر، بخش‌هایی برای ثبت مشاهده، سطح ریسک، اقدام اصلاحی، مسئول پیگیری و مهلت رفع نقص نیز در نظر گرفته شود.
محورهای اصلی چک لیست ایمنی حریق
۱. شناسایی خطرات حریق و ارزیابی ریسک
نخستین مرحله در تهیه چک لیست ایمنی حریق برای مدیران تولید و مدیران HSE، شناسایی منابع بالقوه ایجاد و گسترش آتش است. یک مهندس ایمنی باید بداند در این بخش باید بررسی شود که آیا مواد قابل اشتعال، قابل احتراق یا اکسیدکننده در محیط شناسایی شده‌اند و آیا منابع بالقوه اشتعال مانند حرارت، شعله، جرقه، اصطکاک و الکتریسیته ساکن تحت کنترل قرار دارند. همچنین لازم است ارزیابی ریسک حریق در صورت تغییر فرایند، تجهیزات، مواد یا چیدمان محیط بازنگری شود
۲. کنترل مواد قابل اشتعال و قابل احتراق
دومین نکته درمورد نظارت اطفا حریق، کنترل مواد قابل اشتعال است. به طور کلی نگهداری نامناسب مواد قابل اشتعال میتواند احتمال وقوع و گسترش حریق را افزایش دهد. در این قسمت باید محل نگهداری مایعات، مواد شیمیایی، روغن‌ها، حلال‌ها، رنگ‌ها و سایر مواد قابل اشتعال بررسی شود.
موارد مهم عبارت‌اند از:
- نگهداری مواد قابل اشتعال دور از منابع حرارتی و جرقه
- استفاده از ظروف سالم، استاندارد، دربسته و دارای برچسب
- جلوگیری از نگهداری بیش از نیاز مواد در محل مصرف
- تفکیک مواد ناسازگار
- جمع‌آوری ضایعات آغشته به روغن، رنگ و حلال در ظروف مناسب
- رعایت اصول ایمن هنگام انتقال مواد قابل اشتعال
این موارد باید به‌صورت مستمر در چک لیست ایمنی آتش‌سوزی ثبت و پیگیری شوند.
مطلب مرتبط: ضوابط حفاظت ساختمان در برابر حریق
۳. بررسی سیستم برق و تجهیزات الکتریکی
تجهیزات و تأسیسات الکتریکی نیز باید در چک لیست ایمنی حریق مورد توجه قرار گیرند. تابلوهای برق، کابل‌ها، اتصالات، سیستم ارت و تجهیزات برقی باید از نظر وجود شرایط ناایمن بررسی شوند. مواردی مانند سیم‌کشی موقت، اتصالات غیراستاندارد، کابل آسیب‌دیده، اضافه‌بار، گرم‌شدن غیرعادی و تجمع گردوغبار یا مواد قابل اشتعال در اطراف تجهیزات باید شناسایی و برای رفع آن‌ها اقدام شود.
۴. کنترل منابع اشتعال و عملیات گرم
یکی از بخش‌های مهم چک لیست ایمنی حریق، کنترل فعالیت‌هایی است که می‌توانند منبع جرقه یا حرارت ایجاد کنند.
برای عملیات‌هایی مانند جوشکاری، برشکاری و سنگ‌زنی باید موارد زیر بررسی شود:
- وجود مجوز کار برای عملیات گرم
- حذف یا ایزوله کردن مواد قابل اشتعال از محدوده کار
- تعیین مراقب آتش در صورت نیاز
- آماده بودن تجهیزات مناسب اطفای حریق
- کنترل منابع حرارتی
- رعایت محدودیت‌های مربوط به استعمال دخانیات
- کنترل خطر الکتریسیته ساکن در فرایندهای مرتبط
کنترل عملیات گرم به‌خصوص در زمان تعمیرات، نصب تجهیزات و فعالیت پیمانکاران اهمیت زیادی دارد.
۵. خانه‌داری صنعتی و نظم محیط کار
شاید برایتان جالب باشد اما واقعا یک بی نظمی در محیط کارگاهی میتواند منجر به اتش سوزی شود. نظم محیط کار یکی از موضوعات مهم در پیشگیری از حریق است. تجمع ضایعات، روغن، پارچه‌های آلوده، گردوغبار قابل اشتعال یا مواد زائد در اطراف تجهیزات میتواند شرایط نامناسبی ایجاد کند. در بازدید باید مسیرهای عبور، اطراف ماشین‌آلات، کف سالن، اطراف تابلوهای برق و محل قرارگیری تجهیزات اطفا بررسی شوند. همچنین باید اطمینان حاصل شود که مواد یا تجهیزات، دسترسی به کپسول‌ها، جعبه‌های آتش‌نشانی و مسیرهای خروج را مسدود نکرده باشند. این موارد جزو یکی از مهم ترین کارها در چک لیست نظارت سیستم اطفا حریق و نظارت آتش سوزی است.
مطلب مرتبط:آیین نامه ها و ضوابط بکارگیری مسئول ایمنی کارگاه‌های ساختمانی
چک لیست اعلام و اطفای حریق
بررسی تجهیزات اعلام و اطفای حریق
در یک چک لیست ایمنی اطفا حریق باید وضعیت تجهیزات دستی و ثابت اطفا و همچنین سیستم کشف و اعلام حریق بررسی شود. مواردی مانند کپسول‌های آتش‌نشانی، جعبه‌های آتش‌نشانی، شیلنگ‌ها، هیدرانت‌ها، پمپ آتش‌نشانی، دتکتورها، شستی‌ها و آژیرها باید در برنامه بازرسی قرار گیرند. همچنین در صورت وجود سیستم‌های ثابت مانند اسپرینکلر، فوم، گاز یا واترمیست، سرویس و آزمون دوره‌ای آن‌ها باید مستند شود.
چک لیست سرویس و نگهداری سیستم اعلام حریق
سیستم اعلام حریق تنها زمانی میتواند نقش مؤثری در هشدار اولیه داشته باشد که به‌صورت منظم بازرسی و نگهداری شود.
در چک لیست سرویس و نگهداری سیستم اعلام حریق می‌توان موارد زیر را بررسی کرد:
- وضعیت پنل مرکزی اعلام حریق
- عملکرد دتکتورها
- وضعیت شستی‌های اعلام حریق
- عملکرد آژیرها و تجهیزات هشداردهنده
- وضعیت تغذیه اصلی و باتری پشتیبان
- وجود خطا یا هشدار در پنل
- سلامت سیم‌کشی و اتصالات
- تمیزی و وضعیت ظاهری تجهیزات
- ثبت نتایج تست‌ها و اقدامات اصلاحی
در این خصوص کتاب مبحث سوم مقررات ملی ساختمان که در مورد ایمنی ساختمان هست را به شدت پیشنهاد میدهیم که تهیه کنید و مطالعه نمایید.
فرم بازدید سیستم اعلام حریق برای مهندسین
برای ثبت نتایج بازدید می‌توان از یک فرم ساده با ستون‌های زیر استفاده کرد:
| ردیف | تجهیز مورد بازدید | مورد کنترل | وضعیت | شرح نقص یا مشاهده | اقدام اصلاحی | مسئول | تاریخ پیگیری |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | پنل مرکزی | عملکرد صحیح و نبود خطا | ☐ بله ☐ خیر | ||||
| ۲ | دتکتورها | سلامت و وضعیت ظاهری | ☐ بله ☐ خیر | ||||
| ۳ | شستی‌ها | سلامت و قابلیت عملکرد | ☐ بله ☐ خیر | ||||
| ۴ | آژیرها | عملکرد تجهیزات هشداردهنده | ☐ بله ☐ خیر | ||||
| ۵ | باتری | وضعیت تغذیه پشتیبان | ☐ بله ☐ خیر | ||||
| ۶ | سیم‌کشی | نبود آسیب یا نقص قابل مشاهده | ☐ بله ☐ خیر |
چک لیست بازدید ماهیانه کپسول های اطفای حریق
بازدید منظم خاموش‌کننده‌های دستی یکی از بخش‌های مهم چک لیست اطفاء حریق است. در بازدید ماهانه باید وضعیت ظاهری، محل نصب، دسترسی، پلمب، فشارسنج، نازل، شیر و سایر اجزای قابل بررسی کنترل و نتیجه ثبت شود.
| ردیف | مورد بازرسی | بله | خیر | ملاحظات / شرح نقص |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | محل استقرار کپسول به‌درستی مشخص و برای آن فضای مناسب در نظر گرفته شده است | ☐ | ☐ | |
| ۲ | مسیر دسترسی به کپسول بدون مانع و در هر زمان قابل دسترس است | ☐ | ☐ | |
| ۳ | کپسول سالم بوده و پلمب آن در جای خود قرار دارد | ☐ | ☐ | |
| ۴ | بدنه کپسول فاقد خوردگی، آسیب فیزیکی، فرورفتگی یا جداشدگی نازل است | ☐ | ☐ | |
| ۵ | کپسول از نظر وزن در وضعیت قابل قبول قرار دارد و کاهش وزن غیرعادی مشاهده نمی‌شود | ☐ | ☐ | |
| ۶ | فشارسنج کپسول سالم و قابل مشاهده است | ☐ | ☐ | |
| ۷ | عقربه فشارسنج در محدوده ایمن و سبز قرار دارد | ☐ | ☐ | |
| ۸ | مشخصات مربوط به شارژ و سرویس کپسول روی آن درج شده است | ☐ | ☐ | |
| ۹ | نازل خروجی از نظر ظاهری سالم و فاقد آسیب یا گرفتگی قابل مشاهده است | ☐ | ☐ | |
| ۱۰ | چرخ‌های کپسول‌های چرخ‌دار از نظر ظاهری سالم و قابل استفاده هستند | ☐ | ☐ | |
| ۱۱ | بدنه کپسول فاقد تعمیرات غیراصولی مانند جوشکاری، لحیم‌کاری یا وصله‌کاری است | ☐ | ☐ | |
| ۱۲ | دسته حمل یا آویز کپسول سالم و محکم است | ☐ | ☐ | |
| ۱۳ | شیر، ضامن و پین کپسول سالم بوده و در وضعیت مناسب قرار دارند | ☐ | ☐ | |
| ۱۴ | کمربند، حلقه یا نگهدارنده کپسول روی دیوار سالم و محکم است | ☐ | ☐ |
چک لیست اصلی ایمنی حریق که برای هر بخش نیاز است مهندس ناظر بداند
برای استفاده مدیر تولید و مسئول HSE، بهتر است فرم اصلی به‌صورت یک جدول جامع طراحی شود تا همه محورهای بازرسی در یک فرم ثبت شوند.
| ردیف | حوزه بازرسی | مورد کنترلی | وضعیت | سطح ریسک | شرح مشاهده / عدم انطباق | اقدام اصلاحی | مسئول | مهلت | پیگیری |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | شناسایی خطر | مواد قابل اشتعال و قابل احتراق شناسایی و مشخص شده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲ | شناسایی خطر | منابع احتمالی اشتعال در محیط شناسایی و کنترل شده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳ | شناسایی خطر | ارزیابی ریسک حریق به‌روز است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۴ | مواد شیمیایی | ظروف مواد قابل اشتعال سالم، دربسته و دارای برچسب هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۵ | مواد شیمیایی | مواد ناسازگار از یکدیگر تفکیک شده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۶ | مواد شیمیایی | ضایعات روغنی، رنگی و حلال‌ها در ظروف مناسب جمع‌آوری می‌شوند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۷ | انبار | چیدمان مواد دسترسی به تجهیزات اطفا و مسیر خروج را مسدود نکرده است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۸ | برق | تابلوهای برق سالم، بسته و دارای مشخصات لازم هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۹ | برق | اطراف تابلوهای برق فضای دسترسی مناسب دارد | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۰ | برق | سیم‌کشی موقت یا اتصالات غیراصولی مشاهده نمی‌شود | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۱ | برق | کابل‌ها، دوشاخه‌ها و عایق‌ها آسیب‌دیده یا فرسوده نیستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۲ | برق | سیستم ارت تجهیزات برقرار و کنترل شده است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۳ | عملیات گرم | فعالیت‌های گرم با مجوز کار انجام می‌شوند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۴ | عملیات گرم | پیش از جوشکاری و برشکاری، مواد قابل اشتعال از محدوده دور یا ایزوله می‌شوند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۵ | عملیات گرم | تجهیزات مناسب اطفا در محل عملیات آماده هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۶ | ماشین‌آلات | افزایش دما، اصطکاک، نشتی یا شرایط غیرعادی مشاهده نمی‌شود | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۷ | ماشین‌آلات | برنامه تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه اجرا میشود | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۸ | خانه‌داری | ضایعات قابل اشتعال به‌طور منظم جمع‌آوری می‌شوند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۱۹ | خانه‌داری | کف و اطراف تجهیزات عاری از روغن، نشتی و ضایعات است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۰ | خانه‌داری | گردوغبار قابل اشتعال روی تجهیزات تجمع نکرده است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۱ | تجهیزات اطفا | خاموش‌کننده‌ها در محل مناسب و مشخص قرار دارند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۲ | تجهیزات اطفا | فشار، پلمب و وضعیت ظاهری کپسول‌ها مناسب است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۳ | تجهیزات اطفا | تاریخ سرویس کپسول‌ها معتبر و قابل پیگیری است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۴ | تجهیزات اطفا | نوع خاموش‌کننده با خطر موجود تناسب دارد | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۵ | سیستم اطفا | جعبه‌های آتش‌نشانی، شیلنگ‌ها و اتصالات سالم هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۶ | سیستم اطفا | هیدرانت‌ها و شیرهای آتش‌نشانی قابل دسترس هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۷ | سیستم اطفا | پمپ آتش‌نشانی در وضعیت آماده‌به‌کار قرار دارد | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۸ | اعلام حریق | سیستم اعلام حریق فعال و فاقد خطای مشاهده‌شده است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۲۹ | اعلام حریق | دتکتورها، شستی‌ها و آژیرها سالم و قابل شناسایی هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۰ | خروج اضطراری | مسیرهای خروج اضطراری باز و بدون مانع هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۱ | خروج اضطراری | درهای خروج اضطراری مسدود یا قفل نیستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۲ | خروج اضطراری | علائم خروج و روشنایی اضطراری وضعیت مناسبی دارند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۳ | خروج اضطراری | نقشه تخلیه در محل مناسب نصب شده است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۴ | آموزش | کارکنان آموزش‌های لازم درباره ایمنی حریق را دریافت کرده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۵ | آموزش | کارکنان محل تجهیزات اطفا و خروج اضطراری را می‌شناسند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۶ | آموزش | مانور تخلیه یا اطفای حریق طبق برنامه انجام شده است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۷ | پیمانکاران | پیمانکاران پیش از شروع کار توجیه ایمنی شده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۸ | پیمانکاران | مجوز کار معتبر برای فعالیت‌های پرخطر پیمانکاران وجود دارد | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۳۹ | مستندسازی | سوابق سرویس و بازرسی تجهیزات حریق ثبت و به‌روز هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۴۰ | مستندسازی | نواقص بازرسی‌های قبلی پیگیری و تعیین تکلیف شده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۴۱ | آمادگی اضطراری | شماره‌های تماس اضطراری در محل مناسب نصب شده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۴۲ | آمادگی اضطراری | محل تجمع اضطراری مشخص و قابل استفاده است | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۴۳ | آمادگی اضطراری | تجهیزات کمک‌های اولیه در دسترس هستند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۴۴ | کنترل مدیریتی | تغییرات فرایندی از نظر خطر حریق بررسی شده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۴۵ | کنترل مدیریتی | نواقص مهم به مدیر تولید و مسئول HSE گزارش شده‌اند | ☐ مناسب ☐ نامناسب | ||||||
| ۴۶ | کنترل مدیریتی | برای نواقص پرریسک، اقدام فوری یا کنترل موقت در نظر گرفته شده است | ☐ مناسب ☐ نامناسب |
چک لیست روزانه ایمنی حریق برای سرپرستان
در کنار فرم جامع، وجود یک فرم کوتاه برای بازدید روزانه ایمنی حریق باعث میشود سرپرست بتواند در مدت کوتاهی مهم‌ترین شرایط ناایمن را بررسی کند. فرم زیر، برای مهندسین نظام مهندسی و پیمانکاران پیشنهاد میشود.
| ردیف | مورد کنترلی روزانه | بله | خیر | توضیحات / اقدام لازم |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | مسیرهای خروج اضطراری باز و بدون مانع هستند | ☐ | ☐ | |
| ۲ | خاموش‌کننده‌ها در محل تعیین‌شده قرار دارند | ☐ | ☐ | |
| ۳ | نشتی روغن، گاز یا مواد قابل اشتعال مشاهده نمی‌شود | ☐ | ☐ | |
| ۴ | ضایعات قابل اشتعال جمع‌آوری شده‌اند | ☐ | ☐ | |
| ۵ | اطراف تابلوهای برق بدون مانع و قابل دسترس است | ☐ | ☐ | |
| ۶ | عملیات گرم بدون مجوز انجام نمی‌شود | ☐ | ☐ | |
| ۷ | استعمال دخانیات در محل‌های غیرمجاز مشاهده نشده است | ☐ | ☐ | |
| ۸ | جعبه آتش‌نشانی و تجهیزات اضطراری قابل دسترس هستند | ☐ | ☐ | |
| ۹ | بوی سوختگی، افزایش دما یا شرایط غیرعادی مشاهده نشده است | ☐ | ☐ | |
| ۱۰ | نواقص مهم به مسئول مربوطه گزارش شده‌اند | ☐ | ☐ |
مسیرهای خروج اضطراری و تخلیه
مسئله بسیار مهم در خصوص موارد ایمنی در اطفا حریق، بررسی مسیرهای خروج اضطراری است. در زمان وقوع آتش‌سوزی، تنها وجود تجهیزات اطفا کافی نیست و مسیر تخلیه نیز باید قابل استفاده باشد. بنابراین در چک لیست ایمنی آتش‌سوزی لازم است وضعیت راه‌های خروج، درهای اضطراری، علائم خروج، روشنایی اضطراری و محل تجمع بررسی شود. مسیرهای خروج نباید با مواد، تجهیزات یا کالا مسدود شوند و کارکنان باید محل خروج‌های اضطراری و نقطه تجمع را بشناسند. همچنین نقشه‌های تخلیه باید در محل‌های مناسب نصب و در صورت تغییر چیدمان یا فرایند، بازنگری شوند.
آموزش و مانور ایمنی حریق
تجهیزات زمانی کارایی مناسبی دارند که کارکنان نیز نحوه واکنش در شرایط اضطراری را بدانند. به همین دلیل، آموزش کارکنان، آشنایی با محل کپسول‌ها و خروج‌های اضطراری و اجرای مانور باید در برنامه ایمنی مجموعه قرار داشته باشد. آموزش‌ها بهتر است متناسب با وظایف افراد انجام شوند؛ زیرا نیاز آموزشی اپراتور، سرپرست، تکنسین تعمیرات، انباردار و نگهبان یکسان نیست.
نقش پیمانکاران در ایمنی حریق
فعالیت پیمانکاران، به‌خصوص در زمان تعمیرات، نصب تجهیزات و انجام عملیات گرم، باید تحت کنترل سیستم ایمنی مجموعه باشد. پیش از شروع کار لازم است پیمانکاران با خطرات محیط، تجهیزات اطفا، مسیرهای خروج و الزامات ایمنی آشنا شوند. همچنین برای فعالیت‌های پرخطر باید مجوزهای موردنیاز صادر و رعایت الزامات ایمنی در طول انجام کار کنترل شود.
تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه تجهیزات حریق
بازرسی زمانی مؤثر است که نواقص شناسایی‌شده تا زمان رفع کامل پیگیری شوند. بنابراین سوابق سرویس، تعمیر، تست و بازرسی تجهیزات اعلام و اطفای حریق باید نگهداری شود. در صورت مشاهده نشتی، افزایش دما، لرزش، صدای غیرعادی یا نقص در تجهیزات، موضوع باید ثبت و مطابق فرایند داخلی مجموعه پیگیری شود. همچنین پس از انجام تعمیرات، وضعیت ایمنی تجهیز باید پیش از راه‌اندازی مجدد بررسی شود.
مطلب مرتبط:حریق چگونه شکل میگیرد؟
مستندسازی و پیگیری نواقص چک لیست ایمنی حریق
یک چک لیست اطفاء حریق زمانی ارزش عملی بیشتری دارد که نتیجه بازرسی به اقدام اصلاحی منجر شود. برای هر نقص بهتر است مشخص شود:
- شرح دقیق عدم انطباق چیست؟
- سطح ریسک آن چقدر است؟
- چه اقدامی برای اصلاح باید انجام شود؟
- مسئول پیگیری چه کسی است؟
- مهلت رفع نقص چه زمانی است؟
- وضعیت پیگیری در چه مرحله‌ای قرار دارد؟
همچنین نواقص تکرارشونده و شبه‌حوادث مرتبط با حریق باید بررسی شوند تا علت تکرار آن‌ها مشخص و اقدامات اصلاحی مناسب تعریف شود.
مطلب مرتبط: سیستم اطفاء حریق در تاسیسات ساختمان
چک لیست ایمنی حریق برای مدیران تولید و مدیران HSE
مدیر تولید و مسئول HSE بهتر است چک‌لیست را صرفاً یک فرم اداری در نظر نگیرند. نتیجه هر بازرسی باید برای شناسایی نقاط ضعف، اولویت‌بندی اقدامات اصلاحی و پیگیری وضعیت ایمنی استفاده شود. در یک سیستم منظم، چک لیست ایمنی آتش‌سوزی میتواند در چند سطح مورد استفاده قرار گیرد:
| نوع بازرسی | کاربرد |
|---|---|
| بازدید روزانه | کنترل سریع شرایط محیط، خروج اضطراری و تجهیزات اصلی |
| بازدید ماهانه | بررسی جزئی‌تر تجهیزات و شرایط ایمنی |
| سرویس دوره‌ای | بررسی فنی سیستم اعلام و اطفا توسط افراد مسئول |
| بازرسی HSE | ارزیابی جامع وضعیت ایمنی و ثبت عدم انطباق‌ها |
| پس از حادثه یا تغییر فرایند | شناسایی مجدد خطرات و بازنگری کنترل‌ها |
جمع‌بندی در مورد ایمنی اطفا حریق و چک لیست کپسول آتش سوزی
چک لیست ایمنی آتش‌سوزی و چک لیست اطفاء حریق باید تمام زنجیره مدیریت حریق، از پیشگیری و شناسایی خطر تا اعلام، اطفا، تخلیه و پیگیری اقدامات اصلاحی را پوشش دهد. بررسی دوره‌ای کپسول‌ها، سیستم اعلام حریق، تجهیزات اطفا، مسیرهای خروج، منابع اشتعال، مواد قابل اشتعال و آمادگی کارکنان میتواند به شناسایی شرایط ناایمن کمک کند. برای محیط‌های تولیدی و صنعتی، استفاده از چک لیست ایمنی حریق برای مدیران تولید و مدیران HSE در کنار فرم بازدید سیستم اعلام حریق و چک لیست بازدید ماهیانه کپسول‌های اطفای حریق، امکان ثبت منظم نواقص و پیگیری اقدامات اصلاحی را فراهم می‌کند.