مدلسازی اطلاعات ساختمان یعنی چه

 مدلسازی اطلاعات ساختمان  BIM مخفف Building Information Modeling می‌باشد. BIM فرآیندی است که در آن با استفاده از نرم‌افزارهای متعدد و آیین‌نامه‌های بین‌المللی می‌توان یک پایگاه اطلاعات واحد از پروژه براساس یک مدل سه بعدی ایجاد کرد. این موضوع به همه گروهان پروژه کمک می‌کند تا از مرحله طراحی تا پایان عمر بهره‌برداری یک پروژه به اطلاعات سازمان‎‌یافته دسترسی داشته باشند. البته مزایای استفاده از این فناوری بسیار زیاد و گسترده است و کل صنعت ساخت و تمامی صنایع وابسته به آن را تحت پوشش قرار می‎‌دهد.

اطلاعاتی که در مدل‏‌های ابتدایی بر BIM ساخته می‌شوند فقط شامل هندسه سه بعدی نبوده و سایر موارد از قبیل هزینه، زمان اجرا، حجم عملیات و … را شامل می‌شوند. در حال حاضر این فناوری پایه و اساس اجرای صحیح پروژه‌های با کیفیت در سرتاسر دنیاست. اکنون بهتر است تعریف مدلسازی اطلاعات ساخت را بر اساس آیین‌نامه‌های داخلی و معتبر بین‌المللی مورد بررسی قرار دهیم. با فناوری BIM روند ساخت پروژه های عمرانی ساده ترو آسان تر شده است.

بیم (BIM) چیست؟

BIM یا مدلسازی اطلاعات ساختمان یک فناوری نوین و پیشرفته و جدید در صنعت ساخت ‌وساز است که به طراحی، ساخت و مدیریت پروژه‌ها با ایجاد مدل‌های سه‌بعدی هوشمند کمک می‌کند. در BIM، تمامی اجزای ساختمان به‌صورت دیجیتالی مدل‌سازی می‌شوند و هر عنصر دارای اطلاعات دقیق و جامعی مانند ابعاد، مواد، هزینه و زمان‌بندی است. این فناوری با یکپارچه‌سازی تمامی رشته‌های معماری، سازه، مکانیک و برق امکان همکاری مؤثرتر بین تیم‌های مختلف را فراهم می‌کند و به کاهش خطاها، بهبود کیفیت و افزایش کارایی در تمامی مراحل پروژه منجر می‌شود.

BIM تنها یک ابزار طراحی نیست، بلکه یک فرآیند جامع برای مدیریت هوشمندانه پروژه‌های ساخت و ساز است. با ظهور فناوری BIM، بسیاری از شرکت‌های ساختمانی و مهندسی به تدریج استفاده از نرم‌افزارهای سنتی مانند AutoCAD را کنار گذاشته و به سمت این ابزار پیشرفته و هوشمند روی آورده‌اند. BIM به دلیل امکان یکپارچه‌سازی تمام اطلاعات پروژه و ایجاد مدل‌های سه‌بعدی دقیق، توانسته است کارایی بیشتری نسبت به روش‌های قدیمی مبتنی بر CAD ارائه دهد. این تحول به شرکت‌ها کمک بسیاری کرده تا پروژه‌ها را با دقت بالاتری مدیریت کرده و از اشتباهات پرهزینه جلوگیری کنند. BIM یا همان مدلسازی اطلاعات ساختمان نه تنها آینده صنعت ساخت‌وساز است، بلکه هم‌اکنون بسیاری از شرکت‌های پیشرو در جهان از این فناوری بهره‌مند شده و مسیر پیشرفت خود را هموار کرده‌اند. استفاده از BIM یک گام هوشمندانه به سوی بهبود عملکرد و افزایش بهره‌وری است!

خدمات مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM)

خدمات مدلسازی اطلاعات ساختمان و خدمات مدلسازی اطلاعات ساخت هر دو تحت یک مفهوم کلی به کار می‌روند، اما تفاوت اصلی آنها در گستره کاربردشان است. وقتی از عبارت خدمات مدلسازی اطلاعات ساختمان استفاده می‌کنیم، به‌طور خاص به طراحی، ساخت، و مدیریت اطلاعات مربوط به ساختمان‌ها می‌پردازیم. این فناوری تمامی جزئیات مرتبط با یک ساختمان مانند معماری، سازه، و تأسیسات را در بر می‌گیرد. از سوی دیگر، BIM در مقیاس بزرگ‌تر یا مدلسازی اطلاعات ساخت، تمامی پروژه‌های عمرانی را شامل می‌شود و برای انواع مختلف زیرساخت‌ها مانند پل‌ها، تونل‌ها، جاده‌ها و سایر سازه‌های عمرانی به کار می‌رود. به عبارتی، مدلسازی اطلاعات ساخت به صنعت ساخت در معنای کلی‌تری پرداخته و شامل تمامی پروژه‌های مهندسی عمران می‌شود، در حالی که مدلسازی اطلاعات ساختمان به ساختمان به عنوان یکی از زیرمجموعه‌های این صنعت توجه بسیاری دارد.

نقش BIM در فازهای مختلف و متفاوت چرخه عمر پروژه

فناوری BIM فقط مختص مرحله طراحی نیست؛ بلکه در تمام چرخه عمر پروژه از ابتدا تا انتها کار کاربرد دارد:
⦁ مرحله طراحی: در این فاز، مدل سه‌بعدی با جزئیات کامل ساخته می‌شود. معماران، مهندسی سازه و تأسیسات می‌توانند مدل‌های خود را به‌صورت یکپارچه ترکیب کرده و تداخلات احتمالی را قبل از شروع ساخت شناسایی کنند.
⦁ مرحله ساخت: پیمانکاران از مدل BIM برای برنامه‌ریزی عملیات اجرایی، تخمین مصالح مورد نیاز، کنترل پیشرفت فیزیکی و بررسی ریسک‌ها استفاده می‌کنند.
⦁ مرحله بهره‌برداری و نگهداری: پس از پایان پروژه، مدل اطلاعاتی به‌عنوان مرجع اصلی مدیریت دارایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. مدیران بهره‌برداری می‌توانند با استفاده از مدل BIM، تعمیرات، نگهداری تجهیزات و حتی بهینه‌سازی مصرف انرژی را مدیریت کنند.
به این ترتیب، BIM تنها در فاز طراحی مفید نیست بلکه در طول عمر مفید ساختمان یا زیرساخت به عنوان پایگاه داده‌ای غنی و پویا و بسیار عمل می‌کند.

 

چرا استفاده از مدلسازی اطلاعات ساخت در صنعت ساخت ضروری و مهم است؟

استفاده از مدلسازی اطلاعات ساخت (BIM) در صنعت ساخت‌وساز ضروری و مهم است زیرا این فناوری امکان مدیریت جامع و یکپارچه پروژه‌ها را فراهم می‌کند و باعث کاهش خطاها و اشتباهات، صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌ها می‌شود. با BIM، تمامی اطلاعات مرتبط با طراحی، ساخت، و نگهداری در یک مدل هوشمند و دقیق ذخیره می‌شود که به تیم‌های مختلف در پروژه اجازه می‌دهد به ‌صورت هماهنگ‌تر و مؤثرتر کار کنند. همچنین، BIM با بهبود تجسم سه‌بعدی و تحلیل داده‌ها، ریسک‌های احتمالی را شناسایی کرده و از بروز مشکلات پرهزینه و سنگین در مراحل اجرایی خودداری می‌کند. در دنیای امروز که پیچیدگی و دقت در پروژه‌ها بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد، BIM به عنوان یک ابزار کلیدی و مهم برای موفقیت پروژه‌ها و بهینه‌سازی فرآیندها شناخته می‌شود.

تعریف مدلسازی اطلاعات ساخت BIM طبق استاندارد موسسه بریتانیا

فرایند طراحی، ساخت یا بهره‌برداری از یک ساختمان یا سازه از زیرساخت‌ها با استفاده از اطلاعات اشیاء آن که به صورت الکترونیکی نصب شده‌اند.
The process of designing, constructing or operating a building or infrastructure asset using electronic object-oriented information

مزایای مدل‌سازی اطلاعات ساختمان؛ چرا باید از آن استفاده کنیم؟

 

۱. کاهش خطاها و دوباره‌کاری‌ها

در BIM، تضادها و تداخل‌ها (مثل لوله‌ای که از وسط تیر بتنی رد شده!) در همان مرحله طراحی شناسایی می‌شوند. این موضوع باعث کاهش چشمگیر خطاهای اجرایی و هزینه‌های ناشی از دوباره‌کاری می‌شود.

۲. صرفه‌جویی در زمان و هزینه

وقتی همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده، دیگر غافل‌گیری وجود ندارد. زمان‌بندی دقیق، برآورد هوشمند هزینه‌ها و مدیریت منابع، پروژه را اقتصادی‌تر و سریع‌تر می‌کند.

۳. شفافیت و هماهنگی بین تیم‌ها

معمار، مهندس سازه، تأسیسات، ناظر و حتی کارفرما، همه از یک مدل مشترک استفاده می‌کنند. این یعنی همه افراد، با اطلاعات به‌روز و دقیق کار می‌کنند و خطر برداشت‌های اشتباه از بین می‌رود.

۴. مدیریت بهتر پس از ساخت

مزیت فوق‌العاده BIM این است که حتی بعد از پایان پروژه هم کاربرد دارد. مدل BIM به عنوان دفترچه دیجیتالی ساختمان باقی می‌ماند و برای نگهداری، تعمیرات، مدیریت انرژی و نوسازی در آینده قابل استفاده است.

سخن پایانی

مدلسازی اطلاعات ساخت و ساختمان (BIM) ابزاری فراتر از یک مدل سه‌بعدی است و با یکپارچه‌سازی تمامی مستندات یک پروژه امکان مدیریت هوشمند پروژه‌های ساختمانی را فراهم می‌کند. یکی از مهم‌ترین مزایای BIM، فراهم‌کردن اطلاعات شفاف و قابل اعتماد برای تحلیل‌های فنی و اقتصادی است. زمانی که مدل پروژه به‌صورت تکمیلی و دقیق ایجاد شود، داده‌های به ‌دست‌آمده از آن می‌توانند مبنای حدس های مالی بسیار واقعی ‌تری قرار گیرند. به این ترتیب، کارفرما و تیم پروژه قادر خواهند بود با استفاده از اطلاعات مدل، برآورد دقیق هزینه ساخت یک ساختمان برحسب متر مکعب داشته باشند و تصمیم‌های راهبردی و اصلی خود را بر اساس اعداد و داده‌های واقعی تصمیم درست را بگیرند.