نکات مهم مبحث دوم مقررات ملی ساختمان – خلاصه مبحث 2 و خرید مبحث دوم

در این مقاله به طور ویژه به سراغ نکات مهم مبحث دوم مقررات ملی ساختمان رفته ایم. در واقع خلاصه مبحث 2 برای کسانی است که میخواهند خیلی کلی با این مبحث که جزو منابع آزمون است بسیار عالی است. اگر چند روز مانده به روز آزمون و یا قبل از مطالعه دقیق میخواهید به طور خلاصه با مبحث دوم (نظامات اداری) آشنا شوید، ادامه مطلب را بخوانید. راستی برای خرید مبحث دوم میتوانید از ازبیلت بوک اقدام کنید.

نکات مهم مبحث دوم مقررات ملی ساختمان

مقررات ملی ساختمان مبحث دوم، با عنوان «نظامات اداری»، یکی از منابع مهم برای آزمون‌های نظام مهندسی است. این مبحث شامل قوانین و مقررات مربوط به روند اداری پروژه‌های ساختمانی، از جمله شرایط لازم برای اخذ پروانه، نحوه نظارت بر اجرا، و مسئولیت‌های مهندسان است.  خود کتاب اصلی آنچنان طولانی نیست ولی خب برای شب امتحان، این خلاصه مفید است. طبق آنالیز آزمون‌های گذشته، سوالات مبحث دوم در آزمون‌های نظام مهندسی به شرح زیر است: نظام مهندسی عمران: تقریباً 2 سوال و نظام  مهندسی معماری: تقریباً 3 سوال. شما حتی با مطالعه خلاصه مبحث دوم میتوانید به یک الی 3 سوال آزمون جواب درست بدهید.

برای تهیه خود کتاب اصلی مبحث دوم میتوانید از ازبیلت بوک اقدام کنید.    اگر در مورد کتاب مبحث 2  ویرایش جدید سوالی دارید، یا میخواهید از طریق دیگری تهیه کنید، میتوانید به پشتیبانی در تلگرام رجوع کنید یا به شماره02188831021 دفتر مرکزی تماس بگیرید. راستی سری به منابع آزمون نظام مهندسی برق، منابع آزمون نظام مهندسی مکانیک و دیگر رشته ها بزنید. 

 

برای تهیه کتاب مبحث دوم میتوانید از ازبیلت بوک اقدام کنید. 

نکات مهم مبحث دوم: رشته عمران

شماره صفحه	مفاد صفحه
۲۶	جدول شماره ۲
۸۹ و ۳۶	بند ۱۹-۱-۱۸
۴۰	بند ۸-۴-۳
۱۴۸	بند ۱۷-۱۲-۵-۲: آماده‌سازی مسیر
۷۹	ماده ۱۸

نکات مهم مبحث دوم: رشته معماری

شماره صفحه	مفاد صفحه
۴۰	بند ۸-۴-۳
۶۸	بند ۱۵-۳-۴
۷۹	ماده ۱۸
۱۴۸	بند ۱۷-۱۲-۵-۲: آماده‌سازی مسیر
۳ و ۸۹	بند ۱۹-۱-۱۸
۳	بند ۲-۴-۳

صفحات کلیدی مبحث دوم مقررات ملی ساختمان

محتوای اصلی به طور خلاصه مبحث دوم

مبحث دوم، ضوابط قانونی برای تمامی مراحل یک پروژه عمرانی را مشخص می‌کند. این مبحث به موارد زیر می‌پردازد:

• تعاریف و کلیات مبحث دوم به طور خلاصه: این بخش به توضیح مفاهیم و اصطلاحات کلیدی در حوزه ساخت‌وساز می‌پردازد و نقش و جایگاه هر یک از عوامل دخیل مانند مالک، مجری، ناظر و کارفرما را مشخص می‌کند.
• مسئولیت‌ها و وظایف به طور خلاصه مبحث دو: مسئولیت‌های حقوقی و حرفه‌ای هر یک از افراد حقیقی و حقوقی درگیر در یک پروژه، از جمله مهندسین، مجریان و مالکان، به دقت تعیین شده‌اند.
• شرایط و صلاحیت‌ها: ضوابط مربوط به احراز صلاحیت حرفه‌ای مجریان، ناظران و پیمانکاران، به همراه مدارک و مجوزهای لازم برای شروع فعالیت آن‌ها، در این بخش بیان می‌شود.
• مجوزها و پروانه‌های ساختمانی: مراحل قانونی برای دریافت، تمدید و اصلاح پروانه ساختمانی به طور کامل تشریح شده است تا فرآیند ساخت‌وساز از نظر قانونی شفاف باشد.
• نظارت و بازرسی: چارچوب نظارتی برای اطمینان از انطباق پروژه‌ها با مقررات ملی ساختمان مشخص شده و نقش نهادهای نظارتی مانند سازمان نظام مهندسی و شهرداری‌ها تبیین شده است.
• ضوابط قانونی تخلفات: در این بخش، انواع تخلفات ساختمانی به همراه روش‌های پیگیری قانونی و جریمه‌های مربوط به آن‌ها مشخص شده است تا از هرگونه تخلف جلوگیری شود.
• پایان کار و تحویل پروژه: شرایط و مدارک لازم برای دریافت گواهی پایان کار و فرآیند قانونی تحویل پروژه به مالک به طور کامل توضیح داده شده است.

این مبحث برای رشته‌های برق و مکانیک نیز اهمیت دارد و جزو سوالات این رشته هم میتواند باشد.  چرا که قوانین کلی و اداری مربوط به پروژه‌های ساختمانی برای همه مهندسین ناظر، از جمله مهندسان تأسیسات برقی و مکانیکی، کاربرد دارد. بنابراین، انتظار می‌رود که در آزمون‌های این رشته‌ها نیز سوالاتی از این مبحث مطرح شود. با توجه به تعداد سوالات و اهمیت این مبحث برای تمامی رشته‌های مهندسی، مطالعه دقیق «مبحث دوم» می‌تواند نقش مهمی در موفقیت شما در آزمون داشته باشد. برای کمک به داوطلبان، خلاصه‌ای از نکات کلیدی و صفحات مهم مبحث 2  برای هر رشته تهیه شده است تا مسیر مطالعه بهینه‌تری را فراهم شود.

هدف اصلی از مبحث دوم به طور خلاصه

هدف اصلی مبحث دوم، ایجاد شفافیت و نظم در روابط میان تمامی عوامل دخیل در ساخت‌وساز است. این مبحث با تعیین دقیق مسئولیت‌ها، تضمین کیفیت و ایمنی ساختمان‌ها را به دنبال دارد و به جلوگیری از مشکلات حقوقی و تخلفات کمک می‌کند.

مسئولیت‌ها و وظایف به طور خلاصه مبحث 2

• این قسمت به صورت دقیق، وظایف هر یک از عوامل را مشخص می‌کند:
• مالک: وظیفه دریافت پروانه ساخت و انتخاب مجری و ناظر واجد صلاحیت را بر عهده دارد.
• مجری: مسئول اجرای پروژه بر اساس نقشه‌ها و مقررات، و رعایت کامل اصول ایمنی کارگاه است.
• مهندس ناظر: وظیفه نظارت بر کیفیت اجرا و گزارش تخلفات به مراجع ذی‌صلاح را دارد.

---

 عوامل اصلی موثر در تعیین پیچیدگی و حجم کار در تعیین فعالیت‌های مهندسی ساختمان سه عامل:

• سطح زیر بنا
• تعداد طبقات
• نوع کاربری

1-1-18 تقسیم‌بندی ساختمان‌ها از نظر سطح زیر بنا:

• گروه «الف»: ۱ تا ۶۰۰ مترمربع
• گروه «ب»: ۶۰۱ تا ۲۰۰۰ مترمربع
• گروه «ج»: از ۲۰۰۱ تا ۵۰۰۰ مترمربع
• گروه «د»: بیشتر از 5000 مترمربع

2-1-18 تقسیم‌بندی ساختمان‌ها از نظر طبقات:

• گروه «الف»: 1 و 2 طبقه*
• گروه «ب»: 3 تا 5 طبقه
• گروه «ج»: 6 تا 10 طبقه
• گروه «د»: بیشتر از 10 طبقه

*تعداد طبقه از روی شالوده محاسبه می‌شود.

یکی از بخش‌های کلیدی و پرتکرار در آزمون نظام مهندسی، گروه‌بندی ساختمان‌ها است که در صفحه ۷۹ مبحث دوم مقررات ملی ساختمان قرار دارد. این تقسیم‌بندی بر اساس سه عامل اصلی انجام می‌شود: سطح زیربنا، تعداد طبقات و نوع کاربری.

تقسیم‌بندی ساختمان‌ها بر اساس سطح زیربنا

این گروه‌بندی، ساختمان‌ها را به چهار دسته تقسیم می‌کند:

• گروه «الف»: ۱ تا ۶۰۰ متر مربع
• گروه «ب»: ۶۰۱ تا ۲۰۰۰ متر مربع
• گروه «ج»: ۲۰۰۱ تا ۵۰۰۰ متر مربع
• گروه «د»: بیش از ۵۰۰۰ متر مربع

تقسیم‌بندی ساختمان‌ها بر اساس تعداد طبقات

این دسته‌بندی نیز ساختمان‌ها را به چهار گروه تقسیم می‌کند. تعداد طبقات از روی شالوده محاسبه می‌شود:

• گروه «الف»: ۱ و ۲ طبقه
• گروه «ب»: ۳ تا ۵ طبقه
• گروه «ج»: ۶ تا ۱۰ طبقه
• گروه «د»: بیش از ۱۰ طبقه

بر طبق مبحث دوم ساختمان‌ها به لحاظ کاربری به شرح زیر تقسیم‌بندی می‌گردند:

ساختمان‌ها بر اساس کاربری و حیطه عملکردی خود به چهار گروه اصلی تقسیم‌بندی می‌شوند. این گروه‌بندی در طراحی و اعمال مقررات مختلف، اهمیت زیادی دارد.

گروه الف: عملکرد محله‌ای

این گروه شامل ساختمان‌هایی است که خدمات آن‌ها در یک محدوده کوچک و محلی ارائه می‌شود. نمونه‌هایی از این ساختمان‌ها عبارتند از:

• واحدهای مسکونی
• مراکز تجاری کوچک
• مدارس ابتدایی
• کلینیک‌ها و کودکستان‌ها
• کارگاه‌ها

گروه ب: عملکرد ناحیه‌ای

این ساختمان‌ها خدمات خود را در سطح یک ناحیه بزرگتر ارائه می‌دهند. برخی از این کاربری‌ها عبارتند از:

• شعبات فرعی بانک‌ها
• مدارس متوسطه
• درمانگاه‌ها
• خوابگاه‌ها
• سالن‌های ورزشی ساده

گروه ج: عملکرد منطقه‌ای

این گروه شامل ساختمان‌هایی است که خدماتشان برای یک منطقه کامل طراحی شده است. نمونه‌های آن عبارتند از:

• فروشگاه‌های بزرگ
• بیمارستان‌ها
• مراکز فرهنگی
• ایستگاه‌های فرعی مترو
• مراکز اصلی پلیس، آتش‌نشانی و شعب اصلی بانک‌ها

گروه د: عملکرد شهری و فراشهری

طبق مبحث دوم، این ساختمان‌ها در سطح شهری و حتی فراشهری خدمات‌رسانی می‌کنند و دارای اهمیت بالایی هستند.

• فرودگاه‌ها و استادیوم‌ها
• دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی
• مراکز اصلی مخابرات
• ایستگاه‌های اصلی مترو
• هتل‌های بزرگ و بناهای یادبود

برخی از کلمات کلیدی مهمی که در سوالات آزمون نظام مهندسی از مبحث دوم مطرح می‌شوند، عبارتند از:

• خدمات مهندسی: اشاره به انواع فعالیت‌های حرفه‌ای مهندسان در پروژه‌های ساختمانی.
• شرایط عمومی پیمان قرارداد: بخش‌هایی که تعهدات و مسئولیت‌های هر دو طرف قرارداد (کارفرما و مجری) را مشخص می‌کند.
• ظرفیت اشتغال و تعداد کار مجاز مهندسان: قوانینی که تعداد پروژه‌های هم‌زمان قابل پذیرش توسط مهندسان را تعیین می‌کند.
• آیین‌نامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان: مقرراتی که نحوه اجرای صحیح و قانونی پروژه‌های ساختمانی را توضیح می‌دهد.
• شناسنامه فنی و ملکی ساختمان: سندی رسمی که اطلاعات کامل فنی و حقوقی یک ساختمان را ثبت می‌کند.
• دفتر مهندسی اجرای ساختمان: شرکت‌های حقوقی که وظیفه اجرای پروژه‌ها را بر عهده دارند.
• دفتر مهندسی طراحی ساختمان: شرکت‌های حقوقی که مسئولیت طراحی پروژه‌ها را دارند.
• قرارداد اجرای ساختمان: شامل دو نوع “با مصالح” و “بدون مصالح” است که در آن‌ها نحوه تأمین و مسئولیت مصالح مشخص می‌شود.
• قرارداد دستمزدی: نوعی قرارداد که در آن تنها دستمزد نیروی کار محاسبه می‌شود و هزینه مصالح جدا است.
• ناظر حقیقی/ حقوقی: مهندسان (حقیقی) یا شرکت‌های (حقوقی) که مسئولیت نظارت بر اجرای صحیح پروژه را دارند.
• طراح حقیقی/ حقوقی: مهندسان (حقیقی) یا شرکت‌های (حقوقی) که مسئولیت طراحی پروژه را بر عهده دارند.
• تحویل کارگاه: فرآیند تحویل زمین و مدارک لازم به مجری برای شروع کار.
• فسخ قرارداد توسط مجری: شرایط و دلایلی که به مجری اجازه می‌دهد قرارداد را به صورت قانونی فسخ کند.
• پروانه اشتغال: مجوزی که به مهندسان اجازه می‌دهد به صورت حرفه‌ای فعالیت کنند.

مبحث دوم جزو سوالات آزمون نظام مهندسی است.

---

نقش سایر نهادها به طور خلاصه مبحث دوم

شهرداری‌ها و مراجع صدور پروانه

طبق مبحث دوم، شهرداری‌ها فقط با وجود نقشه‌های مهروموم‌شده توسط طراح ذی‌صلاح، پروانه ساخت صادر می‌کنند و نام مجری ذیصلاح را در آن قید می‌کنند. آنها مسئول توقف کار در صورت تخلف ساختمانی و عدم صدور گواهی پایان کار برای پروژه‌هایی هستند که با مقررات انطباق ندارند. همچنین، دریافت شناسنامه فنی و ملکی و نصب تابلوی مشخصات ساختمان در محل پروژه از الزامات آنهاست.

سازمان نظام مهندسی ساختمان استان

بر طبق مبحث دوم به طور خلاصه این سازمان بر عملکرد حرفه‌ای اعضای خود نظارت می‌کند، اعضای متخلف را از طریق شورای انتظامی پیگیری می‌کند و به تنظیم روابط حرفه‌ای کمک می‌کند. در پستی جداگانه در مورد نظام مهندسی توضیح داده ایم. همچنین، معرفی و انتخاب ناظران، کنترل صلاحیت و ظرفیت مجریان، کنترل نقشه‌ها و صدور شناسنامه فنی و ملکی از وظایف این سازمان است. مدیریت پرداخت حق‌الزحمه نظارت و حل اختلافات فنی نیز بر عهده این سازمان است. مطلب مرتبط: خلاصه مبحث اول

 

پرسش‌ها و پاسخ‌های متداول  برای خرید مبحث ۲ مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری)

پرسش‌ها و پاسخ‌های متداول  برای خرید مبحث ۲ مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری) با لحنی روان‌تر، کاربردی‌تر و مناسب برای درج در وب‌سایت یا راهنمای داوطلبان بازنویسی شده است:

۱. موضوع اصلی مبحث ۲ مقررات ملی ساختمان چیست؟

این مبحث با عنوان «نظامات اداری»، چارچوب‌های قانونی و اداری ساخت‌وساز را تعیین می‌کند. موضوعاتی مانند مراحل صدور پروانه ساختمان، وظایف و حد حدود مسئولیت‌های مهندسان طراح، ناظر و مجری ذی‌صلاح، و نحوه نظارت بر اجرای مقررات در این کتاب بررسی شده‌اند.

۲. آخرین ویرایش معتبر مبحث ۲ مربوط به چه سالی است؟

آخرین ویرایش رسمی و ملاک عمل برای آزمون‌های نظام مهندسی و پروژه‌های اجرایی، ویرایش سال ۱۳۸۴ است.

۳. در آزمون نظام مهندسی چند سوال از مبحث ۲ مطرح می‌شود؟

به‌طور معمول در رشته‌های مختلف، بین ۳ تا ۶ سوال به‌صورت مستقیم یا ترکیبی از مفاد این مبحث طراحی می‌شود.

۴. آیا مطالعه مبحث ۲ برای همه رشته‌های مهندسی الزام دارد؟

بله. مبحث ۲ از مباحث عمومی و مشترک به‌شمار می‌رود و داوطلبان رشته‌های عمران، معماری، تاسیسات برقی و تاسیسات مکانیکی باید آن را مطالعه کنند.

۵. جنس سوالات مبحث ۲ بیشتر محاسباتی است یا متنی و مفهومی؟

سوالات این مبحث کاملاً فاقد محاسبات ریاضی هستند و بیشتر بر پایه شناخت قوانین، روندهای اداری، تعاریف حقوقی و شرح وظایف ارکان مختلف ساخت‌وساز مطرح می‌شوند.

۶. کلیدی‌ترین و پرسوال‌ترین بخش‌های مبحث ۲ کدام‌اند؟

بخش‌های مربوط به حدود وظایف و مسئولیت‌های مهندس ناظر، اختیارات مجری ذی‌صلاح، مراحل صدور پروانه و پایان‌کار و نحوه کنترل و نظارت سازمان نظام مهندسی بیشترین سهم را در سوالات آزمون دارند.

۷. چرا مطالعه دقیق مبحث ۲ برای قبولی در آزمون اهمیت بالایی دارد؟

به دلیل عدم وجود فرمول و محاسبات در این مبحث، سوالات آن نسبت به مباحث فنی و تخصصی ساده‌تر و زودبازده‌تر هستند؛ بنابراین کسب درصد کامل از این مبحث، شانس قبولی شما را به‌شدت افزایش می‌دهد.

۸. آیا مبحث ۲ پس از قبولی در آزمون و در بازار کار هم کاربرد دارد؟

بله، ۱۰۰ درصد. این کتاب فصل‌الخطاب قانونی مسئولیت‌های حرفه‌ای شماست. هنگام ورود به بازار کار (به‌عنوان ناظر، طراح یا مجری)، برای حفظ حقوق قانونی خود و درک درست از حیطه مسئولیت‌ها در برابر مراجع قضایی و انتظامی، مراجعه به مبحث ۲ ضروری است.

۹. بهترین روش برای مطالعه سریع و تست‌زنی موفق مبحث ۲ چیست؟

بهترین روش، خلاصه‌نویسی ساختار درختی وظایف (ناظر، مجری، طراح) و استفاده از لیبل‌های موضوعی روی کتاب است تا در جلسه آزمونِ اپن‌بوک، بدون اتلاف وقت به بخش مورد نظر دسترسی داشته باشید.

خلاصه مبحث دوم بخش وزارت راه و شهرسازی

این وزارتخانه نظارت عالیه بر عملکرد سازمان‌ها و مراجع صدور پروانه دارد و مسئول اجرای مقررات ملی است. صدور پروانه اشتغال برای اشخاص حقیقی و حقوقی، تهیه و ابلاغ دستورالعمل‌ها، شیوه‌نامه‌ها و فرمت شناسنامه فنی و ملکی از دیگر وظایف این وزارتخانه است. این وزارتخانه همچنین مرجع تفسیر مقررات در موارد ابهام بوده و در ترویج و آموزش آن‌ها نقش دارد.

این بود خلاصه مبحث دوم. قبل از آزمون نظام مهندسی پیشنهاد میدهیم که نکات مهم مبحث 2 را بنویسید و مطالعه کنید و سری به صفحات مهم مبحث دوم بزنید.