در این صفحه خلاصه مبحث 3 مقررات ملی ساختمان گردآوری شده. مبحث سوم به عنوان “حفاظت ساختمانها در مقابل حریق” یکی از حیاتیترین مباحث در صنعت ساخت و ساز ایران است. این مبحث به ارائه ضوابط و الزامات طراحی و اجرای ساختمانها میپردازد تا در صورت بروز حریق، جان انسانها حفظ شده، خسارات مالی به حداقل برسد و امکان اطفای حریق فراهم شود. نکات مهم و خلاصه مبحث سوم مقررات در ادامه توضیح داده ایم. این کتاب جزو یکی از منابع آزمون نظام مهندسی برق، عمران، معماری است.
🔥 خلاصه نکات کلیدی مبحث 3 مقررات ملی ساختمان
خلاصه مبحث 3 به سه هدف اصلی میپردازد:
حفاظت از جان انسانها: مهمترین هدف، تضمین ایمنی و امکان فرار ساکنین از ساختمان در زمان حریق.
حفاظت از اموال: کاهش خسارات وارده به ساختمان و محتویات آن.
حفاظت از محیط زیست: کاهش آلودگی ناشی از حریق و مواد سوخته شده.
خلاصه مبحث 3شامل بخشهای اصلی زیر است:
1. خلاصه مبحث سوم بخش خطر حریق
ساختمانها بر اساس کاربری (مسکونی، تجاری، اداری، صنعتی، درمانی، آموزشی و…) و میزان خطر حریق (کمخطر، معمولی، پرخطر) دستهبندی میشوند. این دستهبندی تعیینکننده الزامات حفاظتی (مانند مسیرهای فرار، مقاومت سازه در برابر آتش و سیستمهای اطفاء حریق) است.
2. خلاصه مبحث سوم بخش راههای خروج و فرار در برابر حریق
تعداد و عرض مسیرهای خروج: حداقل تعداد و عرض مسیرهای فرار (دربها، راهروها، پلکانها و خروجیها) بر اساس تعداد طبقات، مساحت و تعداد ساکنین ساختمان تعیین میشود.
فاصله پیمایش: حداکثر فاصله مجاز از دورترین نقطه تا نزدیکترین راه خروج ایمن مشخص میشود.
مصالح مورد استفاده در راههای فرار: مصالح به کار رفته در مسیرهای فرار باید غیرقابل اشتعال و مقاوم در برابر آتش باشند.
علائم راهنمای خروج اضطراری و روشنایی اضطراری: نصب تابلوهای راهنمای خروج با نور کافی و سیستم روشنایی اضطراری برای مواقع قطع برق ضروری است. بعد از مطالعه خلاصه مبحث سوم، سری به نمونه سوالات مبحث 3 بزنید.
3. خلاصه مبحث سوم بخش ساختار و مصالح مقاوم در برابر حریق (Passive Fire Protection)
مقاومت در برابر آتش سازه: اسکلت ساختمان، دیوارها، سقفها و کفها باید دارای درجه مقاومت در برابر آتش (مثلاً 1، 2 یا 3 ساعت) باشند که بر اساس نوع کاربری و ارتفاع ساختمان تعیین میشود.
تفکیک و تقسیمبندی حریق: ساختمان باید به زونهای آتش تقسیم شود (با استفاده از دیوارهای آتشبند و دربهای ضد حریق) تا از گسترش آتش به سایر بخشها جلوگیری شود.
مصالح ساختمانی: استفاده از مصالح غیرقابل اشتعال یا کندسوز در بخشهای مختلف ساختمان، به ویژه در مسیرهای فرار و نما.
4. نکات مهم مبحث سوم بخش سیستمهای فعال حفاظت در برابر حریق (Active Fire Protection)
سیستمهای اعلام حریق: شامل دتکتورهای دود، حرارت، گاز و شعله، شستیهای اعلام حریق دستی، و پنل مرکزی اعلام حریق که وظیفه تشخیص زودهنگام و اطلاعرسانی را دارند.
سیستمهای اطفای حریق دستی: شامل کپسولهای آتشنشانی با انواع مختلف (آب، کف، پودر، CO2) بر اساس نوع مواد قابل اشتعال در محیط.
سیستمهای اطفای حریق ثابت (اتوماتیک):
اسپرینکلر (آبفشان): سیستمهای خودکار پاشش آب که در صورت تشخیص حرارت فعال میشوند.
هوزریل و جعبه آتشنشانی (FHC): شامل قرقرههای آتشنشانی با شلنگ و نازل، و شیرهای برداشت آب آتشنشانی (رایزر خشک یا تر).
سیستمهای اطفای گازی: برای فضاهای حساس (مانند اتاق سرور) که آب میتواند به تجهیزات آسیب بزند.
سیستمهای کنترل دود و فشار مثبت: برای جلوگیری از گسترش دود در مسیرهای فرار (مانند پلکانها و آسانسورها) و کمک به خروج دود از مناطق آتشگرفته.
مطلب مرتبط: حل تشریحی نمونه سوالات مبحث 13
5. نکات مهم مبحث سوم بخش تأسیسات مکانیکی و الکتریکی مرتبط با حریق
آسانسورهای آتشنشانی: آسانسورهایی که در زمان حریق، در اختیار آتشنشانان قرار میگیرند.
سیستم تهویه: لزوم کنترل سیستمهای تهویه و کانالکشیها برای جلوگیری از گسترش دود و شعله.
برق اضطراری: تأمین برق مورد نیاز برای سیستمهای اعلام و اطفای حریق، روشنایی اضطراری و پمپهای آتشنشانی در زمان قطع برق اصلی.
مطلب مرتبط: نمونه سوالات مبحث 15
6. نکات مهم خلاصه مبحث سوم الزامات مربوط به محوطهسازی و دسترسی آتشنشانی
پیشبینی مسیرهای دسترسی کافی برای خودروهای آتشنشانی در اطراف ساختمان و فضاهای لازم برای عملیات امداد و نجات.
نتیجهگیری: مبحث 3 نه تنها یک دستورالعمل فنی، بلکه یک چارچوب جامع برای ایجاد ساختمانهای ایمن در برابر حریق است. رعایت دقیق ضوابط این مبحث، مسئولیت مهمی بر عهده تمام دستاندرکاران صنعت ساختمان (از طراحان و معماران گرفته تا مهندسان ناظر و مجریان) میگذارد تا از جان و مال مردم محافظت شود.
برای خرید کتاب مبحث 3 ، از ازبیلت بوک اقدام کنید. اگر چیزی ذهنتان درگیر کرده میتوانید به پشتیبانی در تلگرام رجوع کنید یا به شماره 02188831021 دفتر مرکزی تماس بگیرید.
هایلایت و نکات مهم مبحث 3 مقررات ملی ساختمان: نکات کلیدی برای معماری (نظارت و اجرا)
مبحث سوم مقررات ملی ساختمان که به “حفاظت ساختمانها در مقابل حریق” میپردازد، نقش حیاتی در موفقیت در آزمونهای نظام مهندسی، به ویژه برای رشته معماری دارد. با توجه به اهمیت این مبحث در بودجهبندی آزمونهای اخیر، در ادامه به بررسی نکات مهم و پرکاربرد آن برای معماران در زمینه نظارت و اجرا میپردازیم.
| شماره صفحه | مفاد صفحه |
| 56 | بند 3-5-4-2: ساختمانهای تصرف آموزشی و فرهنگی |
| 66 | بند 3-6-2-12: ارتفاع سقف |
| 69, 70 | جدول 3-6-3-2-1: طول مسیر پیمایش، بنبستها و مسیر مشترک پیمایش (الف) |
| 91 | بند 3-6-4-3-2: عرض راهپله |
| 98 | بند 3-6-4-6-2 |
| 103 | بند 3-6-7: چگونگی قرار گرفتن راههای خروج |
| 3-6-7-1: دو خروج و بیشتر | |
| 105 | بند 3-6-8-1: وضعیت و سطح روشنایی مورد نیاز |
| 138 | بند 3-6-18-6-2: نردبانها یا پلهها |
| 148 | بند 3-8-2-1: دیوار نامتقارن |
| 149 | بند 3-8-3-5: درجهبندی مقاومت در برابر آتش |
| 157 | بند 3-8-6-4: درجهبندی مقاومت در برابر آتش |
| 158 | بند 3-8-6-6-1: بازشوهای غیرمجاز |
| 159 | بند 3-8-6-9-1: دوربندهای شوت زباله و لباس |
نکات مهم مبحث سوم برای آزمون عمران (نظارت و اجرا)
شماره صفحه مفاد صفحه
20 بند 3-2-2-1-3 صفحه 20
61 بند 3-5-7-4 آژیر یا زنگ اعلام حریق
69 جدول 3-6-3-2-1 صفحه 69 و 70 : طول مسیر پیمایش، بن بست ها و مسیر مشترک پیمایش(الف)
نکات مهم مبحث 3 مقررات ملی ساختمان فصل یک
- هدف مبحث سوم: حفظ جان انسان + کاهش خسارت مالی
- ایمنی حریق = طراحی مناسب + اجرای صحیح مقررات
- حریق کنترل نشده: گسترش آتش بدون برنامهریزی
- بار حریق: میزان انرژی آزادشده از سوخت اجزا
- مسیر خروج: راه ایمن فرار افراد از ساختمان
- طبقه بندی حریق : A جامد B مایع C گاز D فلز
- حفاظت حریق = پیشگیری، مقاومسازی، کنترل آتش
- مصالح ساختمانی باید کندسوز یا نسوز باشند
- حفاظت فعال: اعالم و اطفاء حریق
- حفاظت غیرفعال: طراحی و مقاومت اجزای ساختمان
- بار حریق بر حسب ²m/MJ بیان میشود
- حریق نوع A برای مواد جامد مانند چوب است
- سیستم اعالم حریق = حفاظت فعال
- مسیر خروج مستقیم و بدون مانع طراحی میشود
- حفاظت جان افراد مهمترین هدف مبحث سوم است
- مصالح کندسوز برای کف و دیوار استفاده شود
- مسیر خروج با کمترین پیچوخم طراحی شود
- اجزای باربر و غیر باربر باید در برابر آتش مقاوم باشند
- سیستم اطفاء دستی )کپسول- در همه طبقات الزامی است
- پیشبینی حفاظت غیرفعال قبل از اجرا انجام میشود
نکات مهم مبحث 3 مقررات ملی ساختمان فصل دو
- طبقه بندی خطر حریق = کم، متوسط، زیاد
- خطر کم = کاربری مسکونی، اداری
- خطر متوسط = پارکینگ، درمانی، آموزشی
- خطر زیاد = انبارها، کارگاهها، صنایع
- معیار طبقهبندی = بار حریق فضا و نوع مواد موجود
- فضاهای پرخطر نیاز به تجهیزات پیشرفته اطفاء دارند
- رعایت فاصله مناسب بین فضاهای پرخطر و کمخطر ضروری است
- در فضاهای پرخطر استفاده از مصالح نسوز اجباری است
- سیستم اعالم و اطفاء در فضاهای با خطر زیاد باید کامل باشد
- در کاربریهای خاص، طبقهبندی جداگانهای ممکن است اعمال شود
بعد از مطالعه این خلاصه، سری بزنید به خلاصه مبحث 15
نکات طلایی مبحث 3 مقررات فوق مهم برای تست های آزمون:
• بار حریق²m/MJ=
• دیوار باربر = مقاومت ۲ ساعت
• درب ضدحریق = مقاومت ۹۰ دقیقه
• عرض خروج هر نفر = ۵۰ سانتیمتر
• مسیر خروج بدون اسپرینکلر = ۳۰ متر
• مسیر خروج با اسپرینکلر = ۴۵ متر
• تعداد خروج = حداقل ۲ مسیر
• ساختمان بیش از ۵ طبقه = الزام اعالم حریق
• ساختمان بیش از ۲۵ متر = الزام آسانسور ایمنی حریق
• کف موتورخانه و فضاهای پرخطر = نسوز
• کابل اصلی برق = مقاومت ۹۰ دقیقه
• انبارها = عرض راهرو ۱.۲ متر
• مراکز صنعتی = الزام مصالح نسوز
• مراکز داده = سیستم اطفاء گازی 200FM یا2CO
• مراکز درمانی = سیستم اعالم و اطفاء هوشمند
• پدافند غیرعامل = جداسازی فضاها + فضاهای پناهگاهی + افزایش مسیر خروج
جدول نکات طلایی و الزامات حفاظتی (مبحث حریق)
| فصل | عنوان فصل | مهمترین موضوعات و نکات طلایی |
| ۱ | کلیات و تعاریف | بار حریق، مسیر خروج، سیستم اعلام و اطفاء، انواع حریق (A/B/C/D)، حفاظت فعال و غیرفعال |
| ۲ | طبقهبندی خطر | گروههای خطر کم، متوسط و زیاد (تعیین بر اساس بار حریق و نوع کاربری فضاها) |
| ۳ | دسترسی و خروج | حداقل ۲ مسیر خروج؛ طول مسیر (بدون اسپرینکلر ۳۰م، با اسپرینکلر ۴۵م)؛ عرض درب خروج ۵۰ سانت؛ عرض پله فرار ۱.۱۰ متر |
| ۴ | مقاومت ساختمان | دیوار باربر (۲ ساعت)، سقف (۱ ساعت)، درب ضدحریق (۹۰ دقیقه)، پوشش ضدحریق برای اجزای فلزی |
| ۵ | رفتار مصالح | مصالح نسوز، کندسوز و غیرقابل اشتعال؛ کف فضاهای پرخطر = نسوز؛ حفاظت داکتها با جدار مقاوم |
| ۶ | مصالح ساختمانی | پوشش ضدحریق تیر و ستون، عایق حرارتی کانالها، لزوم تاییدیه استاندارد برای تمامی مصالح مقاوم |
| ۷ | تاسیسات | کابل مقاوم (۹۰ دقیقه)، تابلو برق خارج از مسیر خروج، موتورخانه مجزا، تهویه اضطراری زیرزمین |
| ۸ | اعلام و اطفاء | الزام اعلام حریق (بیش از ۵ طبقه)، اسپرینکلر در موتورخانه، کپسول دستی، سیستم برق اضطراری |
| ۹ | آسانسور ایمنی | الزام در ساختمانهای بالای ۲۵ متر، دیوار ۲ ساعت، درب ۹۰ دقیقه، مسیر مستقل برای آتشنشان |
| ۱۰ | فضاهای خاص | پارکینگ (اسپرینکلر+تهویه)، کف نسوز موتورخانه، عرض راهرو انبار ۱.۲ متر، تخلیه دود زیرزمین |
| ۱۱ | پدافند غیرعامل | فضاهای پناهگاهی، خروجی اضطراری اضافی، جانمایی ایمن تجهیزات، افزایش فاصله بین فضاها |
| ۱۲ | کاربریهای خاص | درمانی (سیستم هوشمند)، سالن تجمع (حداقل ۲ خروج)، مرکز داده (سیستم اطفاء گازی) |
رایگان پی دی اف خلاصه مبحث 3
تا اینجا شما خلاصه مبحث 3 مقررات ملی را خواندید و نکات مهم فصول و نکات مهم برای تست آزمون مطالعه کردید، حال اگر سوالی دارید از ما بپرسید.