در مورد استفاده همزمان از پروانه نظارت و اجرا چند تا نکته مهم و حساس وجود دارد که اگر رعایت نشود، میتواند هم تخلف محسوب شود و هم دردسرهایی برای شما ایجاد کند. اگر به فکر استفاده همزمان از پروانه طراحی و اجرا افتاده اید هم باید طبق تبصره پیش بروید، وگرنه برای خودت دردسر حقوقی و بیمهای درست خواهید کرد.
در اصل داشتن همزمان پروانه نظارت و اجرا مجاز است یا نه؟
بهطور کلی:
در خیلی از استانها داشتن همزمان دو پروانه (نظارت + اجرا) بهخودیخود ممنوع نیست؛ و امکان استفاده همزمان از پروانه طراحی و اجرا نیز وجود دارد اما باید طبق پیوست مبحث دوم پیش روید. نحوه استفاده همزمان دو پروانه نظارت و جرا محدودیت دارد، مخصوصاً در یک پروژه واحد.
عموماً سه حالت داریم برای استفاده همزان پروانه نظارت و طراحی با اجرا:
داشتن پروانه نظارت + نداشتن پروانه اجرا → آزادانه نظارت میکنید.
داشتن پروانه اجرا + نداشتن پروانه نظارت → مجاز به کار اجرایی طبق ظرفیت اجرا هستید.
داشتن هر دو پروانه (نظارت + اجرا) → اصل موضوع اینجاست: که در بیشتر استانها اجازه ندارید در یک پروژه، همزمان ناظر و مجری (یا مدیر اجرایی) خودتان باشید.
اما میتوانید در پروژهای ناظر باشید و در پروژهای دیگر، فقط مجری.
پس: داشتن دو پروانه نظارت و اجرا یا طراحی و اجرا به طور همزمان مجاز است. اما دقیقا طبق قانون و فقط یکبار و برای دو پروژه مجزا. البته استفاده همزمان در یک کار واحد، عموماً ممنوع یا شدیداً محدود. سری به مطلب مرتبط: نحوه اخذ پروانه نظام مهندسی بزنید.
چرا نمیشود در یک پروژه هم ناظر بود هم مجری؟
این ریشهاش برمیگردد به تعارض منافع:
وظیفه ناظر: کنترل کیفیت اجرا، انطباق با نقشهها، مباحث مقررات ملی و گزارش تخلفات به مراجع صدور پروانه.
وظیفه مجری/مجری ذیصلاح: اجرای کار طبق نقشه و ضوابط، مدیریت کارگاه، کنترل مصالح و…
اگر یک نفر بخواهد هم خودش اجرا کند، هم خودش بر خودش نظارت کند مشکلاتی ممکن است پیش بیاید، برای مثال:
عملاً نظارت بیطرف از بین میرود؛
در صورت بروز مشکل (ریزش، ترک، حریق، عدم رعایت ضوابط فنی)، تشخیص قصور سختتر میشود؛
از نظر حقوقی، بیمه، شهرداری و دادگاهها، این وضعیت خیلی پرریسک است. برای همین، در آییننامهها و دستورالعملهای اجرایی (شهرداری، وزارت راه و شهرسازی، سازمان نظام مهندسی استانها) معمولاً صراحتاً یا تلویحاً این تعارض منافع ممنوع اعلام میشود.
اگر نیاز به تمدید پروانه نظام مهندسی دارید، سری به پست مرتبط بزنید.
آیا هیچ استثنایی وجود دارد؟ (مثلاً در پروژههای کوچک، یا برای خودت؟)
چند نکته مهم:
- خانه شخصی / مالکیت خود مهندس
- در بعضی استانها، اگر یک مهندس برای ملک شخصی خودش کار کند، ممکن است مجری باشد و ناظر دیگری معرفی شود.
- معمولاً خودت نمیتوانی همزمان ناظر خودت باشی؛ حتی اگر مالک باشی.
- برخی شهرداریها روی این موضوع خیلی حساساند.
- پروژههای با متراژ پایین یا مناطق کمجمعیت
- در بعضی شهرهای کوچک یا مناطق کمبرآورد، سختگیریها کمتر است؛
- اما باز هم اصل جدایی ناظر از مجری معمولاً پابرجاست، مگر اینکه آییننامه داخلی استان امتیاز خاصی داده باشد.
- در هر صورت، اگر چنین مورد خاصی برایت پیش آمد، حتماً از طریق سازمان نظام مهندسی استان خودت استعلام مکتوب بگیر.
از نظر ظرفیت اشتغال استفاده همزمان پروانه نظارت و اجرا یا طراحی چه وضعیتی دارد؟
وقتی همزمان پروانه نظارت و اجرا را دارید:
برای هر کدام، ظرفیت اشتغال جداگانه تعریف میشود (مثلاً:
ظرفیت نظارت: تا X مترمربع در سال
ظرفیت اجرا: تا Y مترمربع در سال)
اما بعضی استانها، وقتی دو پروانه را با هم داری، در عمل محدودیت میگذارند که مجموع اشتغال واقعیات از یک سقف مشخص عبور نکند؛ برای جلوگیری از خستگی، افت کیفیت و سوءاستفاده.
مطلب مرتبط را بخوانید: نحوه تخصيص ظرفيت طراحی و نظارت در سال 1405
نکته مهم در مورد استفاده همزمان از پروانه نظارت و اجرا یا پروانه طراحی و اجرا:
ثبت پروژهها در سامانههای سازمان، شهرداری و بیمه، تحت کد عضویت مهندس رصد میشود؛ لذا اگر همزمان در پروژههای متعدد نظارت و اجرا داشته باشی، حتماً باید ظرفیتت را رعایت کنی.
از نظر بیمه و مسئولیت حقوقی استفاده همزمان دو پروانه چه ریسکی دارد؟
وقتی دو پروانه داری، باید دقتت دو برابر شود:
اگر فقط ناظر باشی و خرابی رخ دهد:
اگر ثابت شود نظارت کافی انجام ندادهای، ممکن است مسئولیت حقوقی/کیفری داشته باشی (بسته به نوع حادثه).
اگر فقط مجری باشی:
در صورت نقص اجرا، مسئولیت با توست (مثلاً عدم رعایت آییننامهها، ساخت غیراصولی).
اگر همزمان در پروژهای هم ناظر بودی هم مجری (با فرض تخلف از آییننامه):
ممکن است هم از طرف سازمان نظام مهندسی پرونده انتظامی برایت باز شود؛
هم از طرف شهرداری، بیمه، دستگاه قضایی، تحت عنوان تخلف حرفهای یا سوءاجرای کار، مواخذه شوی. بنابراین، اگر برای آینده کاری و اعتبار حرفهای خودت ارزش قائلی، توصیه اکید این است که:
در هیچ پروژهای، همزمان نقش ناظر و مجری را برای خودت جمع نکن؛حتی اگر قانون در استان تو سکوت کرده باشد، از این ترکیب پرریسک دوری کن. و اگر هر دو پروانه را میگیری، حتماً پروژههای نظارت و اجرا را از هم تفکیک کن.
راستی بهتر است برای جزئیات دقیقتر، باید به آییننامهها و بخشنامههای سازمان نظام مهندسی استان خود مراجعه کنید؛ چون بین استانها تفاوت جزئی وجود دارد.
مطلب مرتبط: تعرفه خدمات نظام مهندسی
روند صدور پروانه نظارت و اجرا
روند صدور پروانه نظارت و اجرا معمولاً بهصورت جداگانه انجام میشود و در اغلب موارد ابتدا پروانه نظارت صادر شده و سپس متقاضی برای دریافت پروانه اجرا اقدام میکند. دلیل این تفکیک آن است که هر یک از این پروانهها دارای شرایط، مسئولیتها و الزامات تخصصی و قانونی متفاوتی هستند؛ بهطوریکه پروانه نظارت ناظر بر کنترل کیفیت، انطباق با مقررات و صحت اجرای عملیات ساختمانی است، در حالی که پروانه اجرا به مسئولیت اجرای فنی پروژه و مدیریت عملیات ساختمانی مربوط میشود. بنابراین، برخلاف تصور برخی افراد، این دو پروانه معمولاً بهصورت همزمان صادر نمیشوند و هر کدام فرآیند اداری و بررسی مستقل خود را دارند. به همین دلیل، تکمیل دقیق مدارک، احراز شرایط لازم و پیگیری صحیح مراحل اداری، نقش مهمی در تسریع صدور هر دو پروانه دارد.
اونقدر کار کم شده باید دو تا پروانه رو بگیریم