در پروژههای عمرانی تعدیل به معنای متعادل سازی بین قیمتهای قرارداد و شرایط روز استفاده میشود. اما تعدیل معکوس یعنی چه؟ تعدیل معکوس یعنی قیمت روز را به قیمت قرارداد برگردانیم. دلیل این کار اضافه شدن اعمال جدیدی است که در قرارداد برآورد نشده است. در ادامه مقاله به موضوع تبدیل معکوس پروژههای عمرانی، فرمول ضریب تعدیل معکوس، بخشنامه تعدیل معکوس قیمت جدید بیشتر میپردازیم.
در پروژههای عمرانی ممکن است عواملی پس از عقد قرارداد و تعیین قیمت اولیه بر هزینه و کارهای انجام شده بیافزاید. در اینجا از تعدیل یعنی متناسب کردن استفاده میشود. در پروژههایی که کارهای جدیدی اضافه شده است و باعث افزایش بودجه پروژه شده و قیمت واحد آن مشخص نیست، از تعدیل معکوس بهره میگیرند.
قیمت تمام شده کارهای انجام شده و مبالغ روز حساب شده سپس از طریق تعدیل معکوس به به مبلغ زمان قرارداد بازگردانی میشود. قیمت به دست آمده همچون بخشهای دیگر بنا به شاخص دوره کارکرد و دوره بر مبنای پیمان متناسب سازی میشود.
تعدیل معکوس قیمت جدید چیست؟
طبق بند «ج» ماده 29 شرایط عمومی پیمان هنگامی که انعقاد قرارداد صورت گرفت و در خلال اجرا پروژه، اعمالی در قالب موضوع پیمان به پیمانکار دستور داده شود و در برآورد اولیه هیچگونه بودجهای در فهرست بهای منضم به پیمان برای آن تعیین نشده باشد، کار جدید نامیده میشود. پیمانکار مکلف است پس از دریافت ابلاغیه مبلغ پیشنهادی خود برای کارهای جدید را پیش بینی کرده و به همراه تجزیه و تحلیل قیمت به مهندس مشاور تحویل دهد.کار جدید به دو صورت قابل تقسیم است:
- کارهای جدیدی که در فهرست بهای منضم به پیمان آمده و تعیین قیمت شده باشد.
تا سال 1395 در فهرست بها این نوع کار جدید در زمینه تغییر اندازهها تلقی میشد. در سال 1396 به بعد کارهای جدیدی که در خلال پروژه فرمان داده شود، حتی زمانی که در فهرست بهای منضم به پیمان آمده باشد و دارای قیمت جدید هم باشد به آنالیز قیمت احتیاج دارد.
- کارهای جدیدی که در فهرست بهای منضم به پیمان نیامده و پیمانکار قیمت را با توجه به شرایط روز و دستمزد نیروی انسانی، تجهیزات و ماشینآلات، حمل و نقل، مواد و مصالح برآورد کرده و به کارفرما تحویل میدهد.
در اینجا پیمانکار قیمت تمام شده هر آیتم را بررسی میکند و به کارفرما ارائه میدهد. بعد از ارائه این قیمتها بنا بر بند «ج» ماده 29 شرایط عمومی پیمان ، کارفرما یا پیمانکار با پافشاری قیمت جدید را با تعدیل معکوس بر مبنای پیمان برگرداند. در واقع قیمت جدید به دست آمده بر اساس مبالغ صرفی در زمان اجرا کار در مکان اجرا در زمان ذکر شده در قرارداد برآورد شده است.
برای خرید کتاب فهرست بها برق و کتاب فهرست بها مکانیک میتوانید به سایت ازبیلت بوک رجوع کنید.
کتاب فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات مکانیکی 1404
“فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی 1404”
اکنون برای خرید کتاب فهرست بها اگر سوالی دارید، میتوانید از طریق تلگرام یا تماس با شماره 02188831021 با پشتیبانی ما در ارتباط باشید.
فرمول تعدیل معکوس
فرمول محاسبه تعدیل معکوس به شکل زیر است:
ضریب تعدیل معکوس=(شاخص مبنای پیمانشاخص مبنای کار جدید)×0.95+0.05
که در آن:
- شاخص مبنای پیمان: شاخص مربوط به دوره زمانی مرجع برای قرارداد (مانند دوره سه ماهه اول یک سال مشخص)
- شاخص مبنای کار جدید: شاخص مربوط به دوره زمانی مرجع برای کار جدید یا مورد تعدیل
- 0.95 و 0.05: ضرایب استفاده شده در فرمول به عنوان وزندهی به شاخص مبنای پیمان و شاخص مبنای کار جدید به ترتیب.
مطلب مرتبط: تعدیل آحاد بها
تعدیل معکوس برای قیمتهای جدید چگونه محاسبه میشود؟
برای محاسبه قیمت جدید در فرمول تعدیل معکوس بر اساس بخشنامه دستورالعمل نحوه تعدیل آحاد بها، باید مبلغ قیمت جدید را بر ضریب به دست آمده تقسیم کنید. عدد به دست آمده بر طبق مبنای پیمان، قیمت دورههای سه ماه را نتیجه میدهد. اگر در آنالیز بهای کار جدید ضریب بالا سری محاسبه شده و پس از تعدیل معکوس مبلغ هر واحد به دست آید، ضریب بالا سری را باید در قیمت لحاظ کرده و در صورت وضعیت هیچ ضریبی دیگری وجود نخواهد داشت. اما اگر در صورت وضعیت با بخشهای دیگری به قیمت جدید ضریب بالاسری لحاظ شود باید قیمت آن بی هیچ ضریبی ارائه داده شود. هنگام محاسبه تعدیل معکوس باید موارد زیر رعایت شود:
- شاخص دوره کارکرد: این شاخص به صورت گروهی فصل مربوط به دوره انجام هر کار میباشد.
در این بخش احتیاجی به محاسبه تعدیل معکوس و بازگردانی قیمت روز به قرارداد نیست، زیرا مبلغ از فهرست بها منضم به پیمان زمان قرارداد آمده است.
- شاخص مبنای تعدیل: شاخص مبنای پیمان است.
شاخص مبنا کار جدید با شاخص مبنا پیمان تفاوت دارد. نمیتوانیم برای محاسبه تعدیل کار جدید از شاخص مبنا پیمان استفاده کنیم. زیرا مبلغی که د کار جدید به دست آمده بر اساس مبالغ روز بوده و شامل بخشی افزایشی یا کاهشی خواهد بود.
مطلب مرتبط: صورت وضعیت نویسی
مثالی برای تعیین ضریب تعدیل معکوس
شاخص مبنای پیمان: دوره سه ماهه اول 94 (فصل هفتم رشته ابنیه) = 450.8
شاخص مبنای کار جدید (کاشت آرماتور در بتن): سه ماهه سوم 99 (فصل هفتم رشته ابنیه) = 1380.5
دوره انجام کار: سه ماهه دوم 100 (فصل هفتم رشته ابنیه) = 1405.3
قیمت کار جدید: 250000 ریال برای هر عدد کاشت آرماتور
حساب میکنیم:
ضریب تعدیل معکوس = ( 450.8 ÷ 1380.5) * 0.95 + 0.05
محاسبه میکنیم و ضریب تعدیل معکوس را به دست میآوریم.
سپس با تقسیم قیمت کار جدید بر ضریب تعدیل معکوس، قیمت کار جدید در زمان قرارداد را به دست میآوریم.
مثالی دیگر:
شاخص مبنای پیمان؛ سه ماهه اول سال ۱۳۹۹ برای فصل هفتم فهرست بهای رشته ابنیه برابر ۱۹۲۱٫۶
شاخص مبنای کار جدید؛ سه ماهه اول سال ۱۴۰۱ برای فصل هفتم فهرست بهای رشته ابنیه برابر ۵۳۱۷٫۰
بهای واحد قیمت جدید؛ ۷۰۰٫۰۰۰ ریال
مقدار کل؛ ۱۰۰ کیلوگرم
مبلغ پیشنهادی پیمانکار؛ ۷۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال.
از حاصل تقسیم بهای واحد قیمت جدید یعنی ۷۰۰٫۰۰۰ ریال به فرمول زیر، مبلغ ۲۶۱٫۳۲۸٫۹۰۸ ریال حاصل می شود.
بخشنامه تعدیل معکوس قیمت جدید
یک مهندس مترور ، نیاز به شاخص تعدیل نیز دارد. اگر پروژه تان در سال 1404 بوده، فایل شاخص تعدیل 1404 را دانلود کنید.
مثال در مورد ضریب پیمان معکوس
فرض کنید کارفرمایی (مانند شهرداری یا وزارت نیرو) برای اجرای یک پروژه عمرانی، مناقصهای برگزار کرده و مبنای قیمتگذاری را فهرستبهای واحد پایه سال جاری قرار داده است.
جزئیات مثال:
مبنای قیمتگذاری: فهرستبهای واحد پایه سازمان برنامه (مثلاً فهرستبهای سال ۱۴۰۴).
برآورد کل هزینه (بدون اعمال ضریب):
حجم کار × قیمت واحد فهرستبها = ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان.
هزینه تجهیز کارگاه + سود و سربار = ۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان.
مبلغ کل برآورد کارفرما: ۱,۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان.
پیشنهاد پیمانکار “الف”: پیمانکار “الف” برای برنده شدن در مناقصه، قیمت نهایی خود را با اعمال ضریب کاهشی نسبت به مبلغ برآورد کارفرما ارائه میدهد.
پیمانکار پیشنهاد میدهد که پروژه را با ۱۰% تخفیف نسبت به مبلغ برآورد کارفرما انجام دهد.
ضریب پیمان معکوس پیشنهادی: ۰.۹۰ (یا ۹۰ درصد).
مبلغ نهایی پیمان: ۱,۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان × ۰.۹۰ = ۱,۰۸۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان.
نتیجه ضریب معکوس:
در این مثال، ۰.۹۰ همان ضریب پیمان معکوس (کاهشی) است. این ضریب به این معنی است که در تمام صورتوضعیتهای پیمانکار، مبلغ هر ردیف کاری پس از محاسبه، در نهایت در عدد ۰.۹۰ ضرب میشود.
اگر ضریب پیمان ۱ باشد، یعنی پیمانکار کار را دقیقاً با قیمتهای پایه انجام میدهد.
اگر ضریب پیمان کمتر از ۱ باشد (مانند ۰.۹۰)، یعنی پیمانکار قیمت خود را پایینتر از نرخ پایه (ضریب کاهشی یا معکوس) پیشنهاد داده است.
اگر ضریب پیمان بیشتر از ۱ باشد (مانند ۱.۱۵)، یعنی پیمانکار قیمت خود را بالاتر از نرخ پایه (ضریب افزایشی) پیشنهاد داده است.
کلام آخر در مورد تعدیل معکوس
با انجام تعدیل معکوس بسیاری از هزینههای صرف شده در پروژه توجیه اقتصادی داشته و به ارزش روز برآورده میشوند. بسیاری از امور در پروژهها اضافه شده که در قرارداد اولیه نیامده با استفاده از تعدیل معکوس میتوان این هزینه ها را به صورت واحد پیش بینی کرد.