داربست یکی از حیاتی‌ترین و در عین حال پرخطرترین تجهیزات موقت در پروژه‌های عمرانی و ساختمانی به شمار می‌رود. آنقدر نکات ایمنی داربست بندی مهم است که در مبحث 12 آمده. تمامی مهندسین پروژه و ناظرین و نیروهای انسانی و مخصوصا پیمانکار داربست باید به نکات ایمنی توجه کنند. چراکه این سازه موقت با هدف ایجاد دسترسی ایمن نیروهای اجرایی به بخش‌های مرتفع ساختمان جهت انجام عملیات نماکاری، نازک‌کاری، سیمان‌کاری، نصب تجهیزات، تعمیرات و جابه‌جایی مصالح برپا می‌شود و نیروها در ارتفاع کار میکنند. با وجود کاربرد گسترده و انکارناپذیر داربست، هرگونه بی‌توجهی، اشکال در طراحی، عدم رعایت اصول نصب، ضعف در مهاربندی، دسترسی نامناسب یا بارگذاری غیراصولی روی آن می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری همچون سقوط کارگران، ریزش مصالح، واژگونی کامل سازه داربست و حتی برق‌گرفتگی را به همراه داشته باشد.
از این رو، بررسی و رعایت دقیق نکات ایمنی در داربست بندی قبل از آغاز به کار و در طول اجرای پروژه، حیاتی است. در این میان، مهندس ناظر وظیفه دارد در چارچوب صلاحیت و مسئولیت‌های حرفه‌ای خود، الزامات ایمنی داربست را ارزیابی کرده و در صورت مشاهده موارد خطرناک یا عدم رعایت ضوابط، موضوع را به صورت کاملاً مستند و حقوقی در گزارش‌های نظارتی خود منعکس کند.
اهمیت ایمنی داربست و کار در ارتفاع در پروژه‌های ساختمانی
نظارت بر رعایت الزامات ایمنی کارگاه‌های ساختمانی، به‌ویژه در بخش داربست‌بندی و کار در ارتفاع، باید بر اساس قوانین و آیین‌نامه‌های بالادستی صورت گیرد. مرجع اصلی این ضوابط در کشور، مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان (ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا) و آیین‌نامه‌های حفاظت فنی و بهداشت کار وزارت کار است.
مهندسان ناظر برای اعمال نظارت مؤثرتر بر عملکرد مجری و پیمانکاران، بهتر است علاوه بر تسلط بر مبحث ۱۲، با اصول مهندسی کار در ارتفاع، انواع تجهیزات حفاظت فردی (PPE)، سیستم‌های ایمنی متوقف‌کننده و محدودکننده سقوط، روش‌های مهاربندی سازه‌ای و خطرات بالقوه داربست‌ها آشنایی کافی داشته باشند.
علاوه بر این، حضور مستمر و فعّال مسئول ایمنی کارگاه یا کارشناسان HSE در پروژه‌های عمرانی، نقش بسیار پررنگی در مهار خطرات، آموزش مستمر مستمر نیروهای اجرایی و کاهش حوادث ناشی از کار ایفا می‌کند.
نکات داربست بندی با توجه به اصول ایمنی
یک داربست استاندارد باید به‌گونه‌ای طراحی و برپا شود که در برابر انواع بارهای مرده، بارهای زنده (حضور نیروها و مصالح) و نیروهای جانبی مانند وزش بادهای شدید، مقاومت و پایداری کامل داشته باشد. بنابراین، اتصال چند لوله و بست به یکدیگر هرگز به معنای ایجاد یک داربست ایمن نیست؛ بلکه مواردی همچون پایداری تکیه‌گاه‌ها، مهاربندی طولی و عرضی، دسترسی‌های ایمن، تخته‌گذاری استاندارد، نصب حفاظ‌های پیرامونی و کنترل ظرفیت باربری همگی باید به شکل هم‌زمان و تخصصی ارزیابی شوند.
مهم‌ترین نکات ایمنی در داربست بندی که باید رعایت شوند
رعایت دقیق و اصولی نکات زیر تا حد چشمگیری خطر بروز حوادث ناگوار در هنگام برپایی، استفاده و مونتاژ داربست را کاهش می‌دهد:
۱. نصب و مونتاژ داربست توسط افراد متخصص و باخبر از مهم ترین نکات ایمنی
مهم ترین نکته ایمنی برای داربست بندی، این است که پیمانکار واقعا باید باتجربه باشد. برپا کردن، تغییر دادن، جابه‌جایی و باز کردن اجزای داربست حتماً باید توسط مونتاژکاران ماهر، باتجربه و دارای گواهی صلاحیت انجام شود. افراد فاقد آموزش و دانش فنی نباید در عملیات داربست‌بندی دخالت کنند. همچنین تمام نیروهایی که روی داربست کار میکنند باید پیش از شروع عملیات، آموزش‌های لازم را درباره خطرات سقوط، نحوه استفاده صحیح از هارنس و تجهیزات ایمنی طی کرده باشند.
۲. الزام در استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) از نکات ایمنی داربست بندی
تمامی کارگران و نیروهای اجرایی که در ارتفاع و روی داربست فعالیت دارند یا در مونتاژ آن مشارکت میکنند، موظف به استفاده از تجهیزات ایمنی زیر هستند:
- کلاه ایمنی استاندارد دارای بند زیر چانه
- کفش ایمنی ضد لغزش و دارای پنجه فولادی
- دستکش‌های کار مقاوم و متناسب با فعالیت
- لباس کار کاملاً اندازه‌گیر و متناسب (از پوشیدن لباس‌های گشاد و آویزان که امکان گیرکردن به بست‌ها را دارد خودداری شود)
- هارنس (کمربند ایمنی کامل بدن) و لنیارد متصل به نقاط لنگرگاه ایمن در ارتفاع بالا
- سایر تجهیزات حفاظت فردی بنا به شرایط محیطی کارگاه
۳. ممنوعیت مطلق استفاده از قطعات و لوله‌های معیوب
از دیگر نکات ایمنی برای داربست بندی، ممنوعیت مطلق استفاده وسایل معیوب است. استفاده از لوله‌های خم‌شده، دارای ترک، شکاف، خوردگی شدید، بریدگی یا آسیب‌دیده و همچنین بست‌ها و اتصالات هرز یا ترک‌خورده کاملاً ممنوع است. تمام اجزا مانند لوله‌ها، بست‌ها، رابط‌ها، پایه‌ها و مهاربندها باید پیش از نصب، کنترل کیفیت و بازرسی چشمی شوند.
مطلب مرتبط: نحوه داربست بندی چگونه است.
۴. ممنوعیت پرتاب کردن قطعات و ابزار از ارتفاع از نکات ایمنی داربست بندی
یکی از خطرات بسیار رایج در داربست بندی و حادثه‌ساز در کارگاه‌ها، پرتاب کردن لوله، بست، ابزارآلات و تخته‌ها از ارتفاع به سمت پایین است. کلیه قطعات باید با استفاده از طناب، قرقره، بالابر یا روش‌های ایمن و کنترل‌شده جابه‌جا شوند تا خطر برخورد اجسام با افراد یا تجهیزات مستقر در پایین ساختمان به صفر برسد.
۵. ارزیابی دقیق پایه‌ها و تکیه‌گاه‌های داربست از نکات ایمنی داربستی
پایه‌ها وظیفه اصلی انتقال بارهای وارد شده به داربست به زمین را بر عهده دارند. محل استقرار پایه‌ها باید زمین سفت، کوبیده شده و کاملاً پایدار باشد. پایه‌های داربست نباید روی سطوح سست، خاک دستی، آجر چیده شده یا سطوحی قرار گیرند که احتمال نشست یا لغزش دارند. یکی از محورهای اصلی کنترل داربست توسط مهندس ناظر، بررسی تکیه‌گاه‌ها و استفاده از کف‌پایه‌های فلزی (Sole Plate) و تخته‌های زیرپایه است.
مطلب مرتبط: مهندس ناظر هنگام اجرای اسکلت چه مواردی را کنترل کند؟
۶. مهاربندی اصولی و اتصال داربست به سازه
یکی از نکات ایمنی داربست بندی، مهاربندی اصولی است. داربست باید در فواصل مشخص و طبق دستورالعمل‌های فنی، به بدنه اصلی ساختمان یا سازه مهار شود تا از حرکت، نوسان، تغییر شکل و واژگونی آن جلوگیری گردد. استفاده از مهاربندهای مورب (Brace) در جهت طولی و عرضی برای تامین صلبیت و پایداری سازه داربست الزامی است.
۷. کنترل پیوسته اتصالات، بست‌ها و شرایط نگهداری
بست‌ها باید متناسب با زاویه و نوع اتصال (قائم، افقی یا مهاربند) انتخاب شده و پیچ‌های آن‌ها به میزان استاندارد محکم شوند. اتصالات طولی لوله‌ها نیز باید با بوش‌ها و پین‌های رابط استاندارد انجام گیرد. همچنین قطعات فلزی باید از رطوبت شدید و مواد شیمیایی خورنده محافظت شوند و در صورت مشاهده زنگ‌زدگی و عیوب ساختاری، سریعاً از رده خارج گردند.
آشنایی با اجزای اصلی داربست جهت بررسی ناظران
شناخت دقیق اجزای داربست به مهندس ناظر و تیم ایمنی کمک می‌کند تا در زمان بازرسی، اشکالات اجرایی را به درستی تشخیص دهند:
| نام جزء داربست | نقش و کاربرد در سازه داربست |
|---|---|
| Standard (پایه/ستون) | لوله‌های عمودی داربست که وظیفه اصلی تحمل و انتقال بارهای مرده و زنده را دارند. |
| Ledger (میله افقی طولی) | لوله‌های افقی که در امتداد طول داربست نصب شده و پایه‌های عمودی را به هم متصل میکنند. |
| Transom (دستک/میله افقی عرضی) دستی، آجر چیده شده یا سطوحی قرار گیرند که احتمال نشست یا لغزش دارند. یکی از محورهای اصلی کنترل داربست توسط مهندس ناظر، بررسی تکیه‌گاه‌ها و استفاده از کف‌پایه‌های فلزی (Sole Plate) و تخته‌های زیرپایه است. |
۶. مهاربندی اصولی و اتصال داربست به سازه، از نکات ایمنی داربست بندی
داربست باید در فواصل مشخص و طبق دستورالعمل‌های فنی، به بدنه اصلی ساختمان یا سازه مهار شود تا از حرکت، نوسان، تغییر شکل و واژگونی آن جلوگیری گردد. استفاده از مهاربندهای مورب (Brace) در جهت طولی و عرضی برای تامین صلبیت و پایداری سازه داربست الزامی است.
۷. کنترل پیوسته اتصالات، بست‌ها و شرایط نگهداری
بست‌ها باید متناسب با زاویه و نوع اتصال (قائم، افقی یا مهاربند) انتخاب شده و پیچ‌های آن‌ها به میزان استاندارد محکم شوند. اتصالات طولی لوله‌ها نیز باید با بوش‌ها و پین‌های رابط استاندارد انجام گیرد. همچنین قطعات فلزی باید از رطوبت شدید و مواد شیمیایی خورنده محافظت شوند و در صورت مشاهده زنگ‌زدگی و عیوب ساختاری، سریعاً از رده خارج گردند.
آشنایی با اجزای اصلی داربست جهت بررسی ناظران
شناخت دقیق اجزای داربست به مهندس ناظر و تیم ایمنی کمک می‌کند تا در زمان بازرسی، اشکالات اجرایی را به درستی تشخیص دهند:
| نام جزء داربست | نقش و کاربرد در سازه داربست |
|---|---|
| Standard (پایه/ستون) | لوله‌های عمودی داربست که وظیفه اصلی تحمل و انتقال بارهای مرده و زنده را دارند. |
| Ledger (میله افقی طولی) | لوله‌های افقی که در امتداد طول داربست نصب شده و پایه‌های عمودی را به هم متصل میکنند. |
| Transom (دستک/میله افقی عرضی) | اعضای افقی عرضی که روی لجرها قرار گرفته و سکوی کار (تخته‌ها) را نگ به گونه‌ای قرار گیرند که باعث ایجاد پله، پاگیری و سکندری خوردن کارگران شوند. |
- ظرفیت سکو باید متناسب با وزن نیروها و مصالح باشد؛ بارگذاری بیش از حد مجاز بر روی سکو ممنوع است.
- انباشت نامنظم، تمرکز سنگین مصالح و تجمع بی‌مورد افراد روی سکو ممنوع می‌باشد.
- نصب نرده‌های حفاظتی و قرنیز (پاخور) در تمامی لبه‌های باز سکو الزامی است.
الزامات نصب حفاظ‌های ایمنی در داربست
در تمامی بخش‌هایی از داربست که ارتفاع آن‌ها بیش از حد مجاز بوده و خطر سقوط افراد وجود دارد، نصب تجهیزات حفاظتی زیر الزامی است:
۱. نرده بالایی (Top Rail): در ارتفاع حدود ۰.۹ تا ۱.۱ متری از سطح سکو.
۲. نرده میانی (Mid Rail): در منتصف فاصله بین سکو و نرده بالایی.
۳. پاخور یا قرنیز (Toe Board): با حداقل ارتفاع ۱۵ سانتی‌متر از سطح سکو برای جلوگیری از سقوط ابزار، آجر و سنگ.
۴. توری‌های ایمنی یا تورهای حصاری (Netting/Mesh): جهت جلوگیری از پرتاب مصالح به خارج از محوطه کارگاه.
۵. راه دسترسی ایمن: ایجاد راه‌پله یا نردبان‌های استاندارد برای صعود و فرود.
ایمنی راه‌های دسترسی؛ پله و نردبان در داربست
بالا رفتن یا پایین آمدن از لوله‌ها و مهاربندهای داربست فوق‌العاده خطرناک و ممنوع است. دسترسی به ترازهای مختلف داربست باید صرفاً از طریق نردبان‌های مهارشده یا راه‌پله‌های مخصوص داربست انجام گیرد.
ضوابط ایمنی استفاده از نردبان در داربست:
- قبل از استفاده، سلامت پله‌ها و پایه‌های نردبان بازرسی شود.
- نردبان باید روی سطحی تراز، محکم و پایدار قرار گیرد.
- بخش بالایی نردبان باید حداقل ۱ متر از تراز سکوی مورد دسترسی بالاتر آمده و بالا و پایین آن محکم مهار شود.
- هنگام صعود و فرود، فرد باید همیشه رو به نردبان بوده و قانون تماس ۳ نقطه‌ای (دو دست و یک پا، یا دو پا و یک دست) را رعایت کند.
- حمل ابزار و مصالح با دست هنگام بالا رفتن از نردبان ممنوع است (باید از کیف ابزار یا طناب استفاده شود).
- برای کارهای نزدیک به خطوط برق، حتماً از نردبان‌های عایق (مانند فایبرگلاس) استفاده شود.
- نردبان‌های دست‌ساز غیراستاندارد، شکسته یا ترک‌خورده سریعاً باید جمع‌آوری شوند.
شناسایی خطرات اصلی کار بر روی داربست
فعالیت بر روی داربست جزو کارهای سخت و پرخطر ساختمانی است. مهم‌ترین خطرات تهدیدکننده عبارت‌اند از:
- سقوط از ارتفاع: ناشی از عدم نصب نرده حفاظتی، تخته‌گذاری ناقص، عدم استفاده از هارنس یا دسترسی ناایمن.
- سقوط مصالح، ابزار و قطعات: به دلیل عدم نصب پاخور (Toe Board)، نبود توری ایمنی یا پرتاب ابزار توسط کارگران.
- واژگونی و فروپاشی داربست: ناشی از عدم مهاربندی به سازه، نشست تکیه‌گاه پایه‌ها، باد شدید یا بارگذاری بیش از حد.
- برق‌گرفتگی: ناشی از رعایت نکردن حریم خطوط انتقال برق هوایی یا تماس لوله‌ها با کابل‌های برق بدون روکش کارگاه.
- شکست اجزا و سکوی کار: به دلیل استفاده از لوله‌ها، بست‌ها یا تخته‌های پوسیده و معیوب.
- لغزش و افتادن روی سکو: ناشی از تخته‌گذاری نامناسب، وجود روغنی بودن یا یخ‌زدگی سطح سکو.
. نکته یادآوری: کلیه فواصل، ابعاد، فواصل مهارها و ظرفیت باربری داربست باید بر اساس طراحی مهندسی، کاتالوگ رسمی سازنده و الزامات مبحث ۱۲ مقررات ملی ساختمان استخراج شوند و تعمیم دادن اعداد غیرکارشناسی به تمامی داربست‌ها نادرست است.
مسئولیت کنترل ایمنی داربست بندی بر عهده کیست؟
یکی از چالش‌های حقوقی پروژه‌ها این است که کنترل ایمنی داربست بندی بر عهده چه کسی است؟
بر طبق ضوابط اجرایی، سازنده/مجری ذی‌صلاح مسئولیت اجرایی و مستقیم تامین ایمنی کارگاه را بر عهده دارد. با این حال، مهندسان ناظر رشته‌های مختلف وظیفه دارند در حدود صلاحیت حرفه‌ای خود، ایمنی داربست را کنترل کرده و برای کارهای نزدیک به خطوط برق، حتماً از نردبان‌های عایق (مانند فایبرگلاس) استفاده شود.
- نردبان‌های دست‌ساز غیراستاندارد، شکسته یا ترک‌خورده سریعاً باید جمع‌آوری شوند.
شناسایی خطرات اصلی کار بر روی داربست
فعالیت بر روی داربست جزو کارهای سخت و پرخطر ساختمانی است. مهم‌ترین خطرات تهدیدکننده عبارت‌اند از:
- سقوط از ارتفاع: ناشی از عدم نصب نرده حفاظتی، تخته‌گذاری ناقص، عدم استفاده از هارنس یا دسترسی ناایمن.
- سقوط مصالح، ابزار و قطعات: به دلیل عدم نصب پاخور (Toe Board)، نبود توری ایمنی یا پرتاب ابزار توسط کارگران.
- واژگونی و فروپاشی داربست: ناشی از عدم مهاربندی به سازه، نشست تکیه‌گاه پایه‌ها، باد شدید یا بارگذاری بیش از حد.
- برق‌گرفتگی: ناشی از رعایت نکردن حریم خطوط انتقال برق هوایی یا تماس لوله‌ها با کابل‌های برق بدون روکش کارگاه.
- شکست اجزا و سکوی کار: به دلیل استفاده از لوله‌ها، بست‌ها یا تخته‌های پوسیده و معیوب.
- لغزش و افتادن روی سکو: ناشی از تخته‌گذاری نامناسب، وجود روغنی بودن یا یخ‌زدگی سطح سکو.
مسئولیت کنترل ایمنی داربست بندی بر عهده کیست؟
یکی از چالش‌های حقوقی پروژه‌ها این است که کنترل ایمنی داربست بندی بر عهده چه کسی است؟
بر طبق ضوابط اجرایی، سازنده/مجری ذی‌صلاح مسئولیت اجرایی و مستقیم تامین ایمنی کارگاه را بر عهده دارد. با این حال، مهندسان ناظر رشته‌های مختلف وظیفه دارند در حدود صلاحیت حرفه‌ای خود، ایمنی داربست را کنترل کرده و مواردی را که ایمنی عمومی و جانی کارگاه را تهدید می‌کند، صریحاً گزارش کنند.
تف و اجرای مهاربندهای مورب (Bracing)
- سکوی کار و تخته‌ها | تخته‌های سالم بدون ترک، پوشش کامل سطح سکو، عدم لغزش تخته‌ها
- نرده حفاظتی و پاخور | نصب نرده بالایی، میانی و پاخور (Toe Board) ۱۵ سانتی‌متری در تمام ترازها
- مسیرهای دسترسی | وجود نردبان استاندارد مهارشده یا راه‌پله با شیب مناسب برای صعود و فرود
- حریم خطوط برق | رعایت حداقل فاصله ایمن با سیم‌ها و کابل‌های برق شهری و کارگاهی
- ظرفیت بارگذاری | عدم تجمع مصالح سنگین و انباشت غیرمجاز روی تخته‌های سکو
- تجهیزات فردی (PPE) | استفاده کارگران از کلاه، کفش ایمنی و هارنس متصل به لنگرگاه
- تغییرات داربست | انجام هرگونه تغییر یا جابه‌جایی صرفاً توسط افراد ماهر و دارای صلاحیت
اصول و نحوه گزارش نویسی مهندس ناظر از داربست بندی
یکی از کلیدی‌ترین وظایف مهندس ناظر، ثبت مستند و حقوقی تخلفات ایمنی کارگاه در گزارش‌های مرحله‌ای شهرداری است. گزارش ناظر نباید مبهم، کلی و ابهام‌آفرین باشد (مانند عبارت کلی «داربست ناایمن است»). ناظر باید موقعیت دقیق، نوع نقص فنی، خطر ناظر بر آن و راهکار اصلاحی مورد انتظار را به صراحت ذکر کند.
مطلب مرتبط: گزارش نویسی مهندس ناظر
نمونه متن گزارش داربست ناایمن (قابل استفاده در گزارش‌های مرحله‌ای/فوق‌العاده)
به: شهرداری محترم منطقه …
موضوع: گزارش عدم رعایت الزامات ایمنی در داربست‌بندی – پروژه ثبت شده به شماره پرونده …
با سلام و احترام،
پیرو بازدید مورخ … از پروژه فوق‌الذکر واقع در آدرس …، به اطلاع می‌رساند داربست فلزی نصب‌شده در ضلع … کارگاه، فاقد ایمنی و استانداردهای لازم مندرج در مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان می‌باشد.
اصلی‌ترین موارد نقص و خطرات مشاهده‌شده عبارت‌اند از:
۱. عدم رعایت پایداری و استقرار نامناسب پایه‌ها بر روی سطح سست و فاقد زیرپایی مناسب (Sole Plate).
۲. عدم اجرای مهاربندی اصولی و عدم اتصال ایمن داربست به سازه اصلی ساختمان که خطر واژگونی سازه را به همراه دارد.
۳. نقص در تخته‌گذاری سکوی کار، عدم نصب نرده‌های حفاظتی (بالایی و میانی) و نداشتن پاخور (Toe Board) که احتمال سقوط افراد و مصالح را به شدت افزایش داده است.
لذا بدین‌وسیله اعلام می‌گردد ادامه عملیات اجرایی بر روی این داربست تا رفع کامل موارد خطرساز، غیرمجاز می‌باشد. ضروری است دستور فرمایید مجری ذی‌صلاح و مسئول ایمنی پروژه منحصراً تحت نظارت نیروهای متخصص، نسبت به رفع کامل خطرات و ایمن‌سازی داربست اقدام نموده و تأییدیه کتبی ایمنی داربست را به این دستگاه نظارت ارائه نمایند.
امضا و مهر مهندس ناظر
نمونه گزارش ترکیبی: داربست ناایمن و عدم اسکوپ سنگ نما
در پروژه‌های اجرایی معمولاً مشکلات ایمنی داربست هم‌زمان با خطرات اجرای نما رخ می‌دهد. متن زیر نمونه‌ای جامع برای ثبت هم‌زمان این دو تخلف است:
به: شهرداری محترم منطقه …
موضوع: گزارش تخلفات ایمنی داربست و عدم اجرای اسکوپ سنگ نما
با سلام و احترام،
پیرو بازدید مورخ … از پروژه واقع در …، مواردی به شرح زیر مشاهده گردید که نیازمند اقدام فوری مجری ذی‌صلاح و مالک پروژه می‌باشد:
۱. عدم اجرای اسکوپ سنگ‌های نما:
علی‌رغم تذکرات قبلی، در بخش‌هایی از نمای سنگ‌شده (به ویژه در قسمت‌های ستون‌ها، پیشانی، گوشه‌ها و اطراف بازشوها)، اسکوپ‌گذاری سنگ‌ها مطابق ضوابط و مشخصات فنی انجام نشده است. با توجه به خطر جدی جداشدگی و سقوط سنگ‌ها، لازم است کلیه سنگ‌های فاقد اسکوپ تثبیت شده و راهکار اصلاحی به تایید طراح و ناظر رسانده شود.
۲. عدم ایمنی داربست نما:
داربست منصوبه در ضلع … از نظر پایداری، اتصالات و مهاربندی دچار نقص جدی بوده و پایه‌های آن فاقد تکیه‌گاه مستحکم است. همچنین فاقد نرده حفاظتی، پاخور و سکوی کار ایمن می‌باشد. با توجه به ارتفاع پروژه و شرایط جوی (احتمال وزش باد)، خطر واژگونی داربست و سقوط نیروها و مصالح کاملاً جدی است.
نتیجه‌گیری و درخواست: ادامه عملیات اجرایی نما تا ایمن‌سازی کامل داربست و اصلاح اسکوپ سنگ‌ها باید متوقف گردد. مجری پروژه موظف است پس از رفع نقص، تاییدیه مسئول ایمنی کارگاه را جهت ثبت در پرونده به دستگاه نظارت تسلیم نماید.
امضا و مهر مهندس ناظر
نکات ایمنی داربست‌های معلق (کلایمر)
داربست‌های معلق (Hanging/Suspended Scaffolds) که به کلایمر نیز معروف هستند، به دلیل معلق بودن در ارتفاع و پویایی حرکتی، حساسیت ایمنی بسیار بالاتری نسبت به داربست‌های ثابت دارند.
الزامات و نکات حیاتی در کار با داربست معلق:
- قبل از هر بار استفاده، کلیه سیم‌بکسل‌ها، وینچ‌ها، ترمزهای اضطراری و اتصالات سقف بازرسی چشمی شوند.
- رعایت ظرفیت باربری مجاز سیستم طبق مشخصات کاتالوگ سازنده الزامی است.
- کارگران مستقر در کلایمر باید حتماً هارنس مستقل داشته باشند و لنیارد خود را به طناب نجات مستقل (Life Line) متصل کنند، نه به بدنه خود کلایمر.
- استفاده از سیم‌بکسل‌های رشته‌رشته شده، زنگ‌زده، له شده یا آسیب‌دیده ممنوع است.
- سیستم‌های برقی و الکتروموتورهای بالابر باید به قطع‌کن اضطراری و کلید RCCB (محافظ جان) مجهز باشند.
- انجام سرویس، نگهداری و بازرسی‌های دوره‌ای دوره توسط شرکت‌های دارای صلاحیت الزامی است.
- از تماس سیم‌بکسل‌ها با لبه‌های تیز ساختمان، مواد شیمیایی، اسیدی یا جرقه‌های جوشکاری جلوگیری شود.
- هنگام وزش بادهای شدید و شرایط نامساعد جوی، کار با داربست معلق کاملاً ممنوع است.
کلیدی‌ترین ضوابط در گزارش‌نویسی مهندسان ناظر برای داربست بندی
برای اینکه گزارش‌های ناظر در مرجع حقوقی و شورای انتظامی قابل دفاع باشد، رعایت چهار اصل زیر در متن گزارش داربست ضروری است:
۱. دقت و شفافیت: محل دقیق داربست (مثلاً: ضلع شرقی، تراز طبقه ۴) ذکر شود.
۲. مستندسازی: تاریخ، ساعت بازدید و عکس‌های مستند ممهور به تاریخ را ضمیمه پرونده کنید.
۳. پرهیز از عبارات کلی: به جای کلمات مبهم، عیوب دقیق (مثل: عدم وجود لنگرگاه مهار، عدم نصب پاخور) درج شود.
۴. تعیین تکلیف و ارائه راهکار: مهلت زمانی و الزام به اخذ تاییدیه کتبی از مجری و مسئول ایمنی اعلام گردد.
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری در مورد نکات ایمنی داربست بندی
داربست یکی از پرکاربردترین تجهیزات موقت کارگاهی است که کوچک‌ترین بی‌توجهی در طراحی، برپایی و نگهداری آن می‌تواند منجر به حوادث تلخ جانی و خسارات سنگین مالی گردد. رعایت اصول ایمنی در داربست بندی از جمله استفاده از اجزای سالم، مونتاژ توسط متخصصان، مهاربندی محکم، تخته‌گذاری استاندارد، نصب نرده‌های حفاظتی و رعایت حریم خطوط برق، از الزامات اولیه هر کارگاه ساختمانی است. از سوی دیگر، مهندسان ناظر باید با هوشیاری کامل و در چارچوب وظایف قانونی خود، بر وضعیت ایمنی داربست‌ها نظارت داشته باشند. ثبت گزارش‌های ناظر از داربست ناایمن به صورت صریح، فنی و دقیق، نه تنها مسئولیت حقوقی ناظر را در حوادث احتمالی پوشش می‌دهد، بلکه مجری و مالک را ملزم به ایمن‌سازی محیط کار و حفظ جان نیروهای انسانی می‌سازد