یکی از سمت هی شغلی در حوزه برق، کارشناس HSE است. در واقع HSE مخفف Health (سلامت)، Safety (ایمنی)، و Environment (محیط زیست) است که در شاخه برق بسیار گسترده است. اگر شما قصد دارید که تکنسین ایمنی یا همان کارشناس hse شوید، این پست دقیقا برای شماست. مهندسی HSE یک سمت شغلی بسیار حساس است که در هر محیطی پرخطر و بزرگی به آن نیاز است. در ادامه اینکه دقیقا وظایف کارشناس hse چیست و چکار باید انجام بدهد و اصلا چگونه وارد این عرصه شد، توضیح داده ایم.
وظایف کارشناس HSE
وظایف کارشناس HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست) حول محور حفظ و ارتقاء سلامت کارکنان، ایمنی محیط کار، و حفاظت از محیط زیست در یک سازمان متمرکز است.
وظایف اصلی یک کارشناس HSE شامل موارد زیر می‌شود:
۱. ایمنی (Safety) رکن اصلی یک مهندس HSE
شناسایی و ارزیابی ریسک: مهم ترین تسک یک مهندس ایمنی، شناسایی خطرات بالقوه در محیط کار و فرآیندها، ارزیابی ریسک‌های ناشی از آنها (Hazard Identification & Risk Assessment – HIRA) و تعیین اقدامات کنترلی است.
اگر بخواهیم یک مثال از حیطه کار مهندس ایمنی، بزنیم:
مثلا فرض کنید در دل یک کارگاه پر سر و صدا، کارشناس HSE متوجه شد که کابل برق دستگاه برش به دلیل فرسودگی لخت شده است، و با اقدامات فوری و جایگزینی کابل، خطر برق‌گرفتگی کارگر را قبل از وقوع یک حادثه مرگبار خنثی کرد.
یا مثلا، کارشناس HSE حین بازدید از بخش تولید، متوجه شد که سیستم تهویه محفظه رنگ‌کاری دچار نقص شده است؛ او بلافاصله کار را متوقف و دستور نصب ماسک‌های تنفسی فیلتردار را صادر کرد تا کارکنان از تنفس بخارات سمی شیمیایی در امان بمانند.
انواع خطراتی که کارشناس HSE باید بشناسد
| دسته‌بندی اصلی خطر | ماهیت خطر | مثال‌های رایج در محیط کار |
| ۱. ایمنی (Safety) | خطراتی که منجر به آسیب‌های ناگهانی، تصادفات و جراحت فیزیکی می‌شوند. | سقوط از ارتفاع (داربست، نردبان)، برق‌گرفتگی، ماشین‌آلات بدون حفاظ، حریق و انفجار، لغزش و سقوط هم‌سطح. |
| ۲. فیزیکی (Physical) | عوامل انرژی که به مرور زمان یا در غلظت بالا، به بدن آسیب می‌رسانند. | سروصدای زیاد (آسیب شنوایی)، ارتعاش (از ابزارهای دستی)، دمای شدید (گرمازدگی)، تشعشعات (پرتوهای جوشکاری، لیزر). |
| ۳. شیمیایی (Chemical) | مواد سمی، خورنده، مواد قابل اشتعال و یا گرد و غبارهای مضر. | تماس با حلال‌ها، تنفس بخارات رنگ، گرد و غبار سیلیس، نشت گازهای سمی (مثل مونوکسید کربن). |
| ۴. ارگونومیکی (Ergonomic) | طراحی نامناسب محیط کار یا روش‌های کاری که به سیستم اسکلتی-عضلانی فشار می‌آورند. | حرکات تکراری (تایپ، بسته‌بندی)، حمل بار سنگین با دست، وضعیت بدنی نامناسب در هنگام کار، طراحی ضعیف ایستگاه کاری. |
| ۵. بیولوژیکی (Biological) | عوامل عفونی و آلی زنده که باعث بیماری می‌شوند. | تماس با ویروس‌ها و باکتری‌ها (در آزمایشگاه یا بیمارستان)، کپک، فضولات حیوانی، حشرات ناقل بیماری. |
| ۶. روانی/اجتماعی (Psychosocial) | عوامل سازمانی و محیطی که بر سلامت روان و رفاه کارکنان تأثیر می‌گذارند. | استرس ناشی از حجم کاری زیاد، شیفت‌های کاری طولانی، قلدری (Bullying)، عدم امنیت شغلی. |
بازرسی و ممیزی: انجام بازرسی‌های دوره‌ای و موردی از محیط کار، تجهیزات، ماشین‌آلات و روش‌های اجرایی برای اطمینان از انطباق با استانداردها و مقررات ایمنی از دیگر وظایف مهندس ایمنی یا همان کارشناس HSE است.
تدوین رویه‌ها و دستورالعمل‌ها: چیزی که مهندس ایمنی باید بلد باشد، تهیه و به‌روزرسانی دستورالعمل‌های ایمنی کار (مانند کار در ارتفاع، ورود به فضای بسته، سیستم پرمیت کار و…)، و اطمینان از اجرای آنها ست.
تجهیزات حفاظت فردی (PPE): نیازسنجی، نظارت بر خرید، تحویل، آموزش و اطمینان از استفاده صحیح کارکنان از وسایل حفاظت فردی.
مدیریت حوادث: یکی از شاخه هایی که مهندس HSE باید روی آن اشراف داشته باشد، مدیریت حوادث در مواقع اضطراری است. برای اینکار او باید برای تعیین ریشه اصلی و ارائه اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه، حوادث، شبه‌حوادث و رویدادهای ناگوار ثبت، گزارش، تجزیه و تحلیل کند..
آمادگی در شرایط اضطراری: طراحی، به‌روزرسانی و انجام مانورهای واکنش در شرایط اضطراری (مانند آتش‌سوزی، زلزله، نشت مواد شیمیایی) و اطمینان از آماده بودن تجهیزات مربوطه (مثل کپسول‌های آتش‌نشانی و جعبه‌های کمک‌های اولیه). در واقع یک مهندس ایمنی یا همان کارشناس HSE باید امادگی روانی و صد البته جسمانی هم داشته باشد.
مطلب مرتبط: معرفی انواع تجهیزات ایمنی در هر محیط کاری
۲. بهداشت حرفه‌ای (Health)، دومین رکن مهم کارشناس HSE
- معاینات پزشکی: پیگیری انجام معاینات بدو استخدام و معاینات دوره‌ای پزشکی کارکنان برای حفظ سلامت و ارزیابی تناسب شغلی از وظایف کارشناس HSE است.
- ارزیابی عوامل زیان‌آور: از دیگر تسک های یک مهندس ایمنی، شناسایی، اندازه‌گیری و ارزیابی عوامل زیان‌آور فیزیکی (مثل سروصدا، ارتعاش، دما)، شیمیایی، ارگونومیکی و بیولوژیکی در محیط کار و کنترل آنها است.
- ارگونومی: اینکه مهندس ایمنی باواند با ارائه پیشنهادات طراحی محیط کار و ابزارها جهت افزایش راحتی و کاهش آسیب‌های ناشی از کار (مانند اختلالات اسکلتی-عضلانی) را بهبود ببخشد، بسیار مهم است.
- نظارت بر بهداشت: نظارت بر رعایت بهداشت محیط کار، امکانات رفاهی و بهداشتی (مانند سرویس‌های بهداشتی، آب آشامیدنی و غذاخوری) از دیگر وظایف مهندس HSE است.
۳. محیط زیست (Environment)، سومین راس، وظایف کارشناس HSE
- مدیریت پسماند: نظارت بر فرآیند تفکیک، جمع‌آوری، ذخیره‌سازی و دفع صحیح انواع پسماندهای عادی، صنعتی و ویژه طبق قوانین محیط زیستی یکی از رکن های اساسی مهندس ایمنی است.
- کنترل آلاینده‌ها: او باید بتواند، بر میزان آلاینده‌های خروجی (مانند فاضلاب، آلاینده‌های هوا و سر و صدا) و ارائه راهکار برای کاهش اثرات زیست‌محیطی سازمان نظارت کند.
- مصرف منابع: مهندس ایمنی باید مصرف انرژی، آب و سایر منابع در سازمان را بهینه سازی کند.
- انطباق قانونی: اطمینان از رعایت کلیه مقررات، قوانین و الزامات زیست‌محیطی منطقه‌ای و ملی.
مطلب مرتبط: دستورالعمل ایمنی در کارگاه
۴. آموزش، مستندسازی و بهبود، رکن دیگر کارشناس HSE
- آموزش: نیازسنجی، طراحی و برگزاری دوره‌های آموزشی ایمنی، بهداشت و محیط زیست برای کلیه کارکنان و پیمانکاران.
- مستندسازی و گزارش‌دهی: تهیه مستندات سیستم مدیریت HSE، نگهداری سوابق بازرسی‌ها، حوادث، آموزش‌ها و تهیه گزارش‌های تحلیلی برای مدیریت و مراجع ذی‌ربط.
- همکاری با مراجع قانونی: همکاری و تشریک مساعی با بازرسان کار، کارشناسان بهداشت و سایر مراجع قانونی.
- ترویج فرهنگ HSE: تلاش برای ارتقاء فرهنگ ایمنی و سلامت شغلی در سازمان و ترغیب کارکنان به مشارکت در برنامه‌های HSE.
- وظایف کارشناس HSE به طور خلاصه، تضمین می‌کند که فعالیت‌های سازمان به شیوه‌ای ایمن، سالم و سازگار با محیط زیست انجام شود.
شرایط و نحوه ورود به رشته hse
HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست) یک حوزۀ تخصصی و بین‌رشته‌ای است که اصول آن در طیف وسیعی از صنایع و رشته‌های مهندسی کاربرد دارد. این رشته به طور مستقیم با حوزه‌هایی مانند:
- ایمنی و بهداشت حرفه‌ای
- مهندسی صنایع
- مهندسی شیمی و نفت و گاز
- مهندسی عمران و مکانیک
- بهداشت محیط و محیط زیست
- متالوژی
- مدیریت ریسک
مرتبط است و از دانش این رشته‌ها برای مدیریت خطرات در محیط کار استفاده می‌کند. پس از اتمام دوره کارشناسی، می‌توانند در مقطع کارشناسی ارشد، رشته تخصصی HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست) را برای ادامۀ تحصیل انتخاب نمایند.
فهرست دانشگاه‌هایی که رشته HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست)
رشته HSE و گرایش‌های مرتبط آن (مانند ایمنی و بهداشت حرفه‌ای، بهداشت محیط و…) در دانشگاه‌های مختلفی، عمدتاً در مقاطع تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری)، ارائه می‌شود.
دانشگاه‌هایی که به‌طور سنتی در ارائه این رشته یا رشته‌های مرتبط پیشرو هستند، عبارتند از:
- دانشگاه‌های علوم پزشکی:
- دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
- دانشگاه‌های صنعتی و مادر:
- دانشگاه صنعتی شریف
- دانشگاه صنعتی امیرکبیر
- دانشگاه تهران
- دانشگاه تربیت مدرس
- دانشگاه شیراز
- دانشگاه صنعت نفت (آبادان)
دانشگاه‌های تخصصی:
- دانشگاه صنعت آب و برق شهید عباسپور
- دانشگاه محیط زیست
- دانشگاه‌های علمی کاربردی و آزاد تنها دانشگاهی که در مقطع کارشناسی ناپیوسته (برای فارغ‌التحصیلان کاردانی رشته‌های مرتبط) نیز دانشجو می‌پذیرد، دانشگاه جامع علمی کاربردی است.
همچنین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و برخی دیگر از مراکز آموزش عالی (مانند مؤسسات آموزش عالی کار قزوین یا کاسپین البرز) نیز در این حوزه فعال هستند.
اگر فرصت دریافت مدرک دانشگاهی HSE را نداشته‌اید، نگران نباشید. شما می‌توانید با گذراندن دوره‌های آموزشی تخصصی در این حوزه، از مراکز و مؤسسات معتبر، گواهینامه HSE دریافت کرده و شانس خود را برای ورود به بازار کار افزایش دهید.
این دوره‌ها اغلب توسط نهادهای زیر ارائه می‌شوند:
- مرکز تحقیقات اداره کار
- مراکز فنی و حرفه‌ای
- جهاد دانشگاهی
- مؤسسه‌های آموزشی تخصصی
- شرکت‌های معتبر حوزه HSE
آیا وظایف کارشناس HSE در هر صنعتی یکسان است؟
خیر، وظایف اصلی و اهداف کلی کارشناس HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست) در هر صنعتی ثابت است (حفاظت از سلامت، ایمنی و محیط زیست). با این حال، تمرکز، جزئیات، اولویت‌ها و ابزارهای مورد استفاده در هر صنعت به شدت متفاوت است.
تفاوت‌ها عمدتاً ناشی از ماهیت خطرات غالب در آن صنعت است:
| صنعت | خطرات غالب | تمرکز اصلی کارشناس HSE |
| نفت، گاز و پتروشیمی 🏭 | آتش‌سوزی، انفجار، نشت مواد شیمیایی سمی، کار در ارتفاع، فضاهای بسته. | مدیریت فرآیند ایمنی (PSM)، سیستم‌های مجوز کار (PTW)، مدیریت ریسک‌های انفجاری و سمی (HAZOP). |
| ساختمان و عمران 🏗️ | سقوط از ارتفاع، برخورد با اشیاء متحرک، ریزش گودبرداری، ایمنی ماشین‌آلات سنگین (جرثقیل، لودر). | ایمنی داربست، گودبرداری، ایمنی برق موقت، آموزش کارگران موقت. |
| بیمارستان و سلامت 🏥 | خطرات بیولوژیکی (عفونت، مواد زائد زیستی)، تشعشعات (اشعه ایکس)، ارگونومی (جابجایی بیمار)، ایمنی داروهای شیمیایی. | مدیریت پسماندهای عفونی، کنترل عفونت، ایمنی پرسنل در معرض پرتو، ارگونومی کار پرستاری. |
| دفاتر اداری و بانک‌ها 🏢 | خطرات ارگونومیکی (نشستن طولانی)، خطرات روانی/اجتماعی (استرس کاری)، حریق عمومی، لغزش. | ارزیابی ارگونومی ایستگاه‌های کاری، مدیریت استرس، ایمنی ساختمان و تخلیه اضطراری. |
| صنایع غذایی 🍎 | خطرات شیمیایی (مواد ضدعفونی‌کننده)، خطرات بیولوژیکی (آلودگی مواد غذایی)، ایمنی خطوط بسته‌بندی و ماشین‌آلات پرسرعت. | بهداشت محیط کارخانه، سیستم‌های ایمنی مواد غذایی، ایمنی فرآیندهای مکانیکی. |
وظایف کلیدی کارشناس ایمنی برق:
وظایف کلیدی کارشناس ایمنی برق:
| دسته‌بندی وظیفه | شرح خلاصه |
| ارزیابی ریسک | شناسایی و ارزیابی خطرات الکتریکی (شوک، قوس الکتریکی، آتش‌سوزی). |
| ایمن‌سازی سیستم‌ها | نظارت بر طراحی، نصب، و تست سیستم‌های اتصال زمین (ارتینگ)، همبندی و حفاظت‌های الکتریکی. |
| تدوین رویه‌ها | طراحی و اجرای برنامه‌های ایمنی حیاتی مانند قفل و برچسب‌گذاری (LOTO). |
| بازرسی و کنترل | بازرسی منظم تجهیزات، تابلوهای برق، کابل‌ها و ابزارآلات برای اطمینان از سلامت و عدم نقص. |
| آموزش و صلاحیت | برگزاری آموزش‌های تخصصی ایمنی برق (NFPA 70E) و تأیید صلاحیت کارکنان برای کار با برق. |
| مدیریت حوادث | تحقیق و تحلیل ریشه‌ای حوادث و شبه‌حوادث الکتریکی و ارائه اقدامات پیشگیرانه. |
| انطباق قانونی | اطمینان از رعایت کلیه قوانین و استانداردهای ملی و بین‌المللی ایمنی برق. |
یک مثال از کاری که مهندس ایمنی برق انجام داده است
کارشناس ایمنی برق با توقف فوری تیم تعمیرات در یک پست، متوجه شد که انرژی مکانیکی ذخیره‌شده در فنر کلید قدرت فشار قوی تخلیه نشده است. این اقدام پیشگیرانه، با جلوگیری از پرتاب قطعات و احتمال مرگ کارگر حین کار، جان و دستگاه‌ها را نجات داد. از وظایف تکنسین برق این است که به موارد خطرناک در محیط کاری خود آشنا باشد.
وظایف کارشناس ایمنی بیمارستان
وظایف کارشناس ایمنی بیمارستان (یا بهداشت حرفه‌ای در مراکز درمانی) بر مدیریت ریسک‌های منحصر به فرد محیط‌های درمانی متمرکز است؛ این کارشناس مسئول شناسایی و ارزیابی خطرات بیولوژیکی و عفونی، نظارت بر روش‌های صحیح دفع پسماندهای عفونی و مواد شیمیایی دارویی، تضمین ایمنی ساختمان و حریق (Life Safety) از جمله مسیرهای خروج اضطراری، بررسی ارگونومی محیط کار (به خصوص جابجایی بیماران) برای حفظ سلامت پرسنل، پیگیری معاینات شغلی کارکنان، و همچنین تحلیل حوادث و خطاهای بالینی برای ارتقاء ایمنی بیمار است.
حوزه HSE در ساختمان
حوزه HSE در ساختمان و کارگاه‌های عمرانی، طیف گسترده‌ای از تجهیزات را شامل می‌شود که بازرسی و کنترل آنها برای حفظ جان کارکنان و انطباق با مقررات (مانند مبحث ۱۲ مقررات ملی ساختمان) ضروری است.
| تجهیزات | کاربرد و نکات کلیدی برای بررسی |
| کلاه ایمنی مهندسی (Hard Hat) | مناسب بودن جنس (عایق برق در کارهای الکتریکی)، سلامت پوسته، سلامت بند و یراق داخلی (تعلیق). |
| کفش ایمنی (Safety Boots) | داشتن پنجه فولادی یا کامپوزیتی، ضد لغزش بودن کفی، مناسب بودن برای محیط کار (مثلاً عایق برق یا ضد آب). |
| هارنس و کمربند ایمنی (Full Body Harness) | برای کار در ارتفاع بیش از ۳ متر. بررسی سلامت تسمه‌ها، قلاب‌ها (D-Rings)، لنیارد (Lanyard) و شوک‌گیر (Shock Absorber) از نظر پارگی و تاریخ انقضا. |
| دستکش ایمنی | مناسب بودن نوع دستکش برای کار (ضد برش، چرمی، عایق برق، جوشکاری). |
| عینک و محافظ صورت | استفاده در برابر گرد و غبار، پرتاب اجسام (برش‌کاری)، جوشکاری (شیلد). |
| لباس کار و جلیقه شبرنگ | مناسب بودن سایز، بدون پارگی، داشتن شبرنگ کافی برای دید در شب یا نور کم. |
| ماسک تنفسی و گوشی ایمنی | برای فضاهای پر گرد و غبار یا آلوده و مناطق پر صدا (مانند استفاده از چکش تخریب). |
مطلب مرتبط: آیین نامه ایمنی امور پیمانکاری
فرصت‌های استخدام مهندس HSE
فرصت‌های استخدام مهندس HSE در نهادهایی چون وزارت نفت، شرکت‌های پتروشیمی، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی، دانشگاه‌های دولتی، و صنایع خودروسازی وجود دارد. شایان ذکر است که حقوق و دستمزد کارشناسان HSE در ادارات دولتی معمولاً بر اساس قوانین مصوب وزارت کار و نظام اداری تعیین می‌گردد. برای استفاده از فرصت های شغلی مهندس ایمنی، سری به بخش مهندس ایمنی سایت های آی استخدام، ایران استخدام، دیوار، جابینجا و… بزنید.
شرح وظایف مسئول HSE کارگاه
آشنایی و تسلط بر الزامات HSE: مسئول HSE باید با قوانین، آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و الزامات مرتبط با ایمنی، بهداشت حرفه‌ای و محیط زیست آشنایی و تسلط کافی داشته باشد.
شناسایی قوانین و مقررات: قوانین، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط با فعالیت کارگاه را شناسایی و مستند کرده و بر انطباق فعالیت‌های کارگاه با این الزامات نظارت و پیگیری کند.
شناسایی خطر و ارزیابی ریسک: خطرات موجود در کارگاه را شناسایی، ریسک‌ها را ارزیابی و برنامه‌های لازم برای پاسخ به شرایط اضطراری و کنترل خطرات، از جمله PLAN ER و PLAN HSE، را تدوین و اجرا کند.
تشکیل کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار: در تشکیل کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار مشارکت داشته و اجرای مصوبات و تصمیمات این کمیته را پیگیری کند.
پیگیری اقدامات اصلاحی: برنامه‌های مربوط به رفع نواقص و اقدامات اصلاحی و همچنین بهبود شرایط ایمنی کارگاه را پیگیری کرده و بر اجرای آنها نظارت داشته باشد.
بازرسی مستمر از کارگاه: برنامه عملیاتی لازم برای بازرسی مستمر فرآیندهای کاری و شرایط کار کارگران از نظر ایمنی، بهداشت حرفه‌ای و محیط زیست را تدوین کرده، نتایج بازرسی‌ها را مستند و به مدیریت اعلام کند و اجرای تصمیمات مدیریتی را پیگیری نماید.
ثبت و تحلیل حوادث: آمار حوادث ناشی از کار را ثبت و گزارش‌های مربوط را در سامانه HSE شهرداری منطقه و اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی ثبت کند. همچنین حوادث را در کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار بررسی و تحلیل نماید تا از تکرار حوادث مشابه جلوگیری شود.
آموزش و فرهنگ‌سازی HSE: در نیازسنجی آموزشی و ارزیابی اثربخشی آموزش‌های ایمنی کارکنان مشارکت کند و برای ارتقای فرهنگ ایمنی، اطلاع‌رسانی و آموزش موضوعات HSE اقدام نماید. همچنین محتوای آموزشی مانند پوستر، پمفلت و فیلم را تهیه کرده و جلسات توجیهی HSE را پیش از شروع کار برای کارگران برگزار کند.
نظارت بر وسایل حفاظت فردی: نیازهای کارگران به وسایل حفاظت فردی را شناسایی کرده، بر خرید، آموزش، تحویل و استفاده صحیح از این تجهیزات نظارت کند و تجهیزات معیوب را شناسایی و برای تعویض آنها اقدام نماید.
نظارت بر نظم و چیدمان کارگاه: بر نظم و نحوه چیدمان مواد اولیه و محصولات، استقرار صحیح و ایمن ماشین‌آلات و ابزارهای کار نظارت کرده و در تطبیق مناسب شغل و کارگر و همچنین مدیریت تغییرات در کارگاه مشارکت داشته باشد.
تدوین دستورالعمل‌های ایمنی: دستورالعمل‌های ایمنی و حفاظت فنی مربوط به دستگاه‌ها، ماشین‌آلات و ابزارهای مورد استفاده در کارگاه را تهیه و تدوین کرده و بر رعایت آنها نظارت نماید.
شناسایی رفتارهای ناایمن: رفتارها و اعمال ناایمن کارکنان را شناسایی کرده و با ارائه تذکرات لازم، تشویق کارکنان و ایجاد انگیزه، به ترویج رفتارهای ایمن کمک کند و پیشنهادهای لازم را به کارفرما ارائه دهد.
آمادگی و مدیریت شرایط اضطراری: در تدوین رویه‌های اجرایی آمادگی، مدیریت بحران و واکنش در شرایط اضطراری همکاری کرده و برای سنجش آمادگی کارکنان، مانورهای شرایط اضطراری برگزار نماید.
نظارت بر ایمنی پیمانکاران: در صورت فعالیت پیمانکاران فرعی، بر رعایت الزامات ایمنی توسط آنها نظارت کرده، همکاری لازم را با پیمانکاران به عمل آورد و موارد مهم ایمنی را به کارفرما گزارش کند.
شرکت در دوره‌های آموزشی و جلسات HSE: در دوره‌های آموزشی و بازآموزی، سمینارهای HSE و جلسات مرتبط با ایمنی و بهداشت حرفه‌ای شرکت کرده و دانش خود را به‌روز نگه دارد.
پیگیری گواهینامه‌های ایمنی تجهیزات: برای اخذ و مستندسازی گواهینامه‌های ایمنی و تأییدیه‌های لازم برای وسایل و تجهیزات کارگاه اقدام کند؛ از جمله معاینه فنی خودروها، گواهینامه رانندگی ویژه ماشین‌آلات سنگین، تأییدیه جرثقیل و لیفتراک، گواهی ارت و کالیبراسیون تجهیزات.
تهیه و مدیریت MSDS مواد شیمیایی: برگه‌های اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی (MSDS) را مطابق استانداردهای مربوط تهیه و در محل مناسب در دسترس کارکنان قرار دهد و آموزش‌های لازم درباره خطرات و نحوه کار ایمن با مواد شیمیایی را ارائه کند.
رسیدگی به گزارش‌ها و شکایات ایمنی: گزارش‌ها، شکایات و اعتراضات مربوط به مسائل ایمنی را دریافت، مستند و بررسی کرده و در صورت نیاز موضوع را برای تصمیم‌گیری به کمیته حفاظت فنی و افراد مسئول ارجاع دهد.
بازدید دوره‌ای از بخش‌های مختلف کارگاه: مطابق برنامه مشخص، از قسمت‌های مختلف کارگاه بازدید کرده، نتایج بازدیدها را ثبت و به مدیریت و کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار ارائه دهد تا مشکلات ایمنی و بهداشت حرفه‌ای شناسایی و برای رفع آنها تصمیم‌گیری شود.
شناسایی عوامل زیان‌آور محیط کار: عوامل زیان‌آور محیط کار را شناسایی، نمونه‌برداری، اندازه‌گیری و ارزیابی کند؛ به‌ویژه عواملی که می‌توانند سلامت جسمی، روانی و اجتماعی کارکنان را تهدید کنند.
نظارت بر ایمنی و بهداشت نیروهای موقت: بر رعایت الزامات ایمنی و بهداشت حرفه‌ای توسط کارگران موقت، روزمزد و سایر نیروهای شاغل در کارگاه نظارت داشته باشد.
توقف عملیات در شرایط خطرناک: در صورت ایجاد شرایط خطرناک و وجود خطر جدی برای کارکنان، مسئول HSE می‌تواند مطابق حدود اختیارات و رویه‌های تعیین‌شده، توقف عملیات را درخواست یا اعمال کند تا شرایط ناایمن برطرف شود.
اطمینان از آگاهی کارکنان از خطرات: اطمینان حاصل کند که کارکنان نسبت به خطرات فعالیت‌هایی که انجام می‌دهند، روش‌های کنترل خطر و مسئولیت‌های ایمنی خود آگاهی کافی دارند.
انجام سایر وظایف مرتبط: سایر وظایف محوله در حوزه‌های ایمنی، بهداشت حرفه‌ای و محیط زیست را که در چارچوب مسئولیت‌های شغلی وی قرار می‌گیرد، انجام دهد.
همکاری با مراجع و واحدهای مرتبط: با سامانه HSE منطقه، بازرسان کار و سایر مراجع و واحدهای مرتبط در زمینه ایمنی، بهداشت حرفه‌ای و محیط زیست همکاری و هماهنگی لازم را داشته باشد.
نکته مهم درباره وظایف مسئول HSE
مسئول HSE نقش مهمی در شناسایی خطرات، ارزیابی ریسک، آموزش کارکنان، نظارت بر اجرای الزامات ایمنی، بررسی حوادث و بهبود شرایط کارگاه دارد. با این حال، حدود اختیارات و مسئولیت‌های قانونی وی باید بر اساس مقررات حاکم بر کارگاه، شرح وظایف مصوب و قرارداد یا ابلاغ مسئولیت مشخص شود.
جمع بندی در مورد وظایف مهندس HSE
وظایف کارشناس HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست) بر پیشگیری از حوادث، آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی متمرکز است. او با شناسایی و ارزیابی ریسک‌ها، طراحی و اجرای برنامه‌های ایمنی، بهداشت و زیست‌محیطی (مانند آموزش و مدیریت پسماند)، و اطمینان از انطباق با قوانین و استانداردها، محیط کاری ایمن و سالم را تضمین می‌کند. اکنون اگر سوالی در مورد رشته HSE دارید، در زیر برایمان کامنت بگذارید.