آیین نامه سیستم اتصال به زمین

 آیین نامه سیستم اتصال به زمین(ارتینگ) یکی از مهم‌ترین مقررات ایمنی در صنعت برق است که به منظور حفاظت از افراد و تجهیزات در برابر خطرات ناشی از برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی تدوین شده است. این آیین‌نامه به استناد ماده ۸۵ و تبصره یک ماده ۸۶ قانون کار جمهوری اسلامی ایران با هدف ایمن‌سازی محیط کار و جلوگیری از بروز حوادث ناشی از کار در برابر مخاطرات ناشی از برق، از طریق سامانه اتصال زمین، تدوین شده است.

تعاریف و مفاهیم بنیادی

• زمین (ارت): رسانندگی جرم زمین را در صورتی که پتانسیل الکتریکی در هر نقطه از زمین به صورت قراردادی برابر صفر در نظر گرفته شود، زمین (ارت) می‌نامند.
• سیستم اتصال به زمین (ارتینگ): یک یا چند الکترود همراه با سیم‌های ارت که قابلیت اتصال به ترمینال اصلی داشته باشند، سیستم اتصال به زمین (ارتینگ) نامیده می‌شود.
• الکترود ارت (زمین): رسانا یا گروهی از رساناهای متصل به هم که اتصال الکتریکی به زمین را فراهم می‌کنند.

اهداف و دامنه کاربرد

• این آیین‌نامه با هدف ارتقاء فرهنگ ایمنی، ایمن‌سازی و پیشگیری از حوادث ناشی از کار مشمولین قانون کار، تدوین شده است. طراحی، اجرا، نگهداری و اندازه‌گیری سامانه اتصال زمین برای تمامی کارفرمایان کارگاه‌های مشمول قانون کار که دارای شرایط مندرج در این آیین‌نامه هستند، لازم‌الاجرا است.

اجزای سیستم اتصال به زمین

• مقاومت الکترود ارت: مقاومت بین ترمینال اصلی زمین و کره زمین است.
• امپدانس حلقه اتصال به زمین: امپدانس حلقه جریان اتصالی زمین که شروع و پایان آن نقطه اتصالی است و با ZS نشان داده می‌شود1.
• سیم اتصال به زمین (سیم ارت): سیم حفاظتی که ترمینال اصلی ارت تأسیسات را به الکترود ارت یا سایر قسمت‌های اتصال به زمین وصل می‌کند.

اهمیت و مزایای سیستم اتصال به زمین

• سیستم اتصال به زمین نقش حیاتی در حفاظت از افراد و تجهیزات در برابر خطرات ناشی از برق‌گرفتگی، آتش‌سوزی و انفجار دارد. این سیستم با کاهش مقاومت زمین و ایجاد مسیر ایمن برای جریان‌های نشتی، از بروز حوادث ناگوار جلوگیری می‌کند.

نکات اجرایی

• ترمینال اصلی سیستم اتصال زمین :باید قابل دسترسی باشد تا بتوان در صورت لزوم تأسیسات را از سیستم اتصال به زمین جدا کرده و اندازه‌گیری‌های مربوط به اتصال به زمین را به راحتی انجام داد.
• ابزار پایش عایق‌بندی (IMD): ابزاری که مقاومت عایقی بین هادی فاز و الکترود زمین را اندازه‌گیری می‌کند و در صورت پایین آمدن مقاومت از حد معین، به وسیله هشدارهای دیداری و شنیداری اعلام می‌کند.

این آیین‌نامه با هدف صیانت از نیروی انسانی و منابع مادی کشور، به عنوان یکی از مهم‌ترین مقررات ایمنی در صنعت برق شناخته می‌شود و رعایت آن برای تمامی کارفرمایان و کارکنان الزامی است.